Libellennieuws 02:24 Woensdag 19 juni 2002 ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Dag allemaal, De Tangpantserjuffers en Zwervende Heidelibellen houden aan, en worden gemeld uit (zo’n beetje) alle delen van het land. Apart is ook het nieuws over de nieuwe plek voor Zuidelijke oeverlibel. Wie heeft er nog andere zwervers? Groeten, Remco Hofland Oegstgeest remcohofland_at_hetnet.nl PS Nieuwe aanmeldingen voor de libellennieuwsmeelgroep alsmede kopij voor de nieuwsbrief kunnen als altijd naar bovenstaand iemeeladres. ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Zuidelijke oeverlibel ORTHBRUN nabij Houthem, L Op 16 juni ben ik naar de Grensmaas bij Meers geweest. Aldaar een ei-afzettende tandem en nog vijf mannetjes Vuurlibel CROCERYT. Deze zaten vooral op ondiepe watertjes op de grindbanken met nauwelijks tot geen begroeiing langs de Maas. Ook zat hier nog een man Gewone oeverlibel ORTHCANC. In de watertjes omzoomd door rietgras nog Lantaarn ISCHELEG en Azuurwaterjuffer COENPUEL langs een nevengeul. Heb nog gezocht naar larvenhuidjes van rombouten en gehoopt nog een volwassen romboutachtige te zien, maar zonder succes. Op dezelfde dag nog naar natuurontwikkelingsproject Ingendael nabij kasteel St. Gerlach te Houthem vlakbij Valkenburg (Z Limburg) geweest. Boven een gekanaliseerde beek welke ter plaatse bijna droog stond, vlogen zowaar drie mannetjes Zuidelijke oeverlibel (Orthetrum brunneum) en een vrouwtje ei-afzettend. Altijd leuk voor een libellenmonitoringsroute. Bovendien hoef je tegenwoordig dus niet voor deze soort naar beperkt toegankelijke gebieden als groeve 't Rooth en Encigroeve of naar een zeer kwetsbaar gebied als Brunssumerheide. Verder veel Tengere grasjuffers ISCHPUMI, welke te Ingendael ongeveer even algemeen is als Lantaarntje. Marcel Bonder ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellennieuws uit de Noordhollandse duinen Erg rustig tot nog toe in de Noordhollandse duinen boven het Noordzeekanaal. Nog geen nieuwe soort kunnen vinden, toch wat verwend geraakt de laatste jaren. Maar dat betekent niet dat er helemaal niets te melden is. Zo waren half mei Vuurjuffers (PYRRNYMP) op veel plaatsen massaal aanwezig: in sommige duinplasjes waren ze de talrijkste soort en bij vele mensen zitten ze in de tuinvijver. Nog maar drie jaar geleden bestonden ze hier eigenlijk niet. Ook de IJsbaan van Bakkum blijft het goed doen: op 23 mei behalve een verse vroege Grote keizerlibel (ANAXIMPE) een man Gevlekte witsnuitlibel (LEUCPECT). Helaas dit jaar bij Bergen aan Zee geen Maanwaterjuffer (COENLUNU) kunnen vinden. Op 14 juni daar wel de eerste Zwervende pantserjuffers (LESTBARB) – instinkertjes die jonge beesten met eenkleurige lichte pterostigma’s. De verwachtingen in Kennemerland waren dat het een goed jaar zou worden voor Noordse witsnuiten (LEUCRUBI). Is dat uitgekomen, letterlijk? Hier in de duinen zijn ze zeker niet talrijker dan vorig jaar en tot nog toe zag ik alleen maar mannen. Dat geldt ook voor een andere soort: de Zwervende heidelibel (SYMPFONS). Op 15 juni ontdekte Cees Ooijevaar er een op een bekende plek: het Vogelmeer in de Schoorlse duinen. Bij nauwkeurig onderzoek vond ik er zondag 16 juni 9 á 11, prachtig vers-ogende mannen. De meeste gewoon op het pad, vooral langs de zuidoever van het meer. Ze zagen er echt niet uit alsof ze 1000 km gevlogen hadden. Zouden ze toch hier zijn uitgeslopen? Wel erg vroeg dan, in Ouddorp op Goeree sluipen ze pas in augustus uit. En geen huidje kunnen vinden ( maar dat is bepaald geen specialiteit van mij). Groet, Harm Niesen ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Nieuwe locatie Tengere grasjuffer en Venwitsnuitlibel LEUCDUBI in Overijssel. In het kader van een een grootscheepse inventarisatie van de Lemeler- en Archemerberg door Landschap Overijssel (LO) bezocht ik 17 juni 2002 's middags enkele locaties. Een daarvan ligt aan de voet van de heuvelrug langs de Regge. Hier pleegt LO natuurontwikkeling d.m.v. het aanleggen van grote ondiepe waterpartijen. Leuk voor libellen. Buiten de vele 'gewone' soorten vond ik in de meest recente en grotendeels nog onbegroeide poeltjes Tengere grasjuffers (ISCHPUMI). Het betrof circa 10 mann. 5 vr. (meest aurantiaca) en 2 paringswielen. Langs de Regge bij een vistrap tientallen Weidebeekjuffers (CALOSPLE) en enkele Blauwe breedschenen (PLATPENN). Blauwe breedschenen zijn hier veel minder talrijk dan langs de Vecht. Verder vloog er een Metaalglanslibel (SOMAMETA) vr. Ter hoogte van de schaapskooi op de noordflank van de Archemerberg bevindt zich een oud natuurzwembadje. Nog nooit geweest, dus toch maar even kijken. Bingo! Twee Venwitsnuiten (LEUCDUBI) mann. Herman Hazelhorst vond daar vorige week om 8.00 uur circa 40 larvenhuidjes van Grote keizerlibel (ANAXIMPE). Eentje daarvan vloog er op 17 juni zijn obligate rondjes. Zie verder volgende bericht. Voorts: Opvallende trek de hele middag van Distelvlinder. Langs de Regge ook zeer veel Groot dikkopje. Evert Ruiter, Zwolle ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Vangen vleermuizen keizerlibellen? Maandagavond 17 juni bezocht ik met Gerbrand Groen de oostflank van de Lemelerberg. Nachtzwaluwinventarisatie (op Lemeler- en Archemerberg 15 paar!). Bij aankomst rond 22.15 vlogen er over de hei en langs bosranden nog vrij veel Grote keizerlibellen (ANAXIMPE). Die had ik daar 's middags ook al gezien, maar nu waren het er veel meer. Waarschijnlijk vanwege de vele insecten die 's avonds pas actief worden. Ook vlogen er al behoorlijk wat vleermuizen. Ik had geen batdetector mee. In ieder geval vloog er grootoorvleermuis, laatvlieger en dwergvleermuis. Rond 22.45 - 23.00 uur zagen we een grote keizer jagen tussen wat jeneverbesstruiken, lijsterbes, etc. Een van de daarboven jagende vleermuizen dook naar beneden met een snelle duik en ving de libel! Beiden zijn we er van overtuigd dat ie hem werkelijk pakte en er meteen mee vandoor vloog. Totdat het werkelijk helemaal donker was (met een halfvolle maan lukt dat niet helemaal...) zagen we keizerlibellen. Ik nam wel eens voor zonsopgang om 4.00 uur jagende Smaragdlibellen (CORDAENE) waar, maar zo laat zag ik nog nooit jagende libellen (behalve dan schemerlibel (BOYEIREN) in Spanje...), laat staan dat er eentje gepakt werd door een vleermuis. Wie heeft dit ook wel eens gezien of kent het fenomeen? Evert Ruiter, Zwolle e.j.ruiter_at_planet.nl ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Zwervende heidelibel te Amsterdam Op 18 juni zag Jeroen Brandjes tussen de reguliere libellensoorten (waaronder overigens Vroege glazenmaker Aeshna isosceles) in het Schinkelbos (Amsterdam) minimaal 2 mn. en 1 vr. Zwervende heidelibel Sympetrum fonscolombii! De knallend vuurlibel-achtige tot karmijnrode mannetjes vielen erg op en hadden in de voorvleugels schitterende rode aders die al van behoorlijke afstand zichtbaar waren! Ze zaten regelmatig op het slik langs de grootste waterpartij van het gebied en hadden het geregeld aan de stok met de hier talrijke Gwewone oeverlibellen Orthetrum cancellatum. Even later zag ik vijftig meter verderop nog een mannetje (!), maar ik kan niet uitsluiten of dit niet één van de twee vorige exemplaren was. Teruglopen leverde namelijk geen enkel exemplaar meer op. Aanmerkelijk plaatstrouwer was het vrouwtje dat ik ca. honderd meter oostelijker tegen het lijf liep en dat (zoals je vaak ziet bij Steenrode S. vulgatum en Bruinrode Heidelibel S. striolatum) voortdurend de omgeving in de gaten hield vanaf dode ruigtestengels (ca. 80 cm hoog), af en toe uitvalllen deed naar insecten en steeds weer terugkeerde op één van deze stengels. De prachtige blauwe onderogen, de dunne onderbroken zwarte zijlijn tussen de gele bovenzijde en grijze onderzijde van het achterlijf, de geelzwarte poten, de lichtgele pterostigma met dik zwart kader: ze liet zich langdurig en goed bekijken. Zowel bij de mannen als de vrouw waren kleine gele bases aan de achtervleugels zichtbaar. Met vriendelijke groet, Richard Witte Richard_at_Phoenix-ICAME.org ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Zwervende heidelibel ook op de Veluwe Hans Raaijmakers nam afgelopen week tweemaal een mannetje van de Zwervende heidelibel SYMPFONS waar op een natuurontwikkelingsterrein bij Landgoed Appel op de westelijke Veluwerand. De poelen zijn pas zeer recent aangelegd en voortplanting ter plaatse kan worden uitgesloten zodat het zwervers van elders moet betreffen. (mond. med. Hans Raaijmakers aan Robert Ketelaar) ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Uitbreiding van de Glassnijder BRACPRAT in Groningen Eén van de Rode-Lijstsoorten waar het erg goed gaat is de Glassnijder. Ik denk dat veel mensen wel waarnemingen hebben gedaan op locaties waar eerder geen glassnijders zijn waargenomen of veel hogere aantallen dan "normaal" hebben geteld. Vorige week was ik in Westerwolde, ZO-Groningen bij het plaatsje Veele. Langs enkele sloten en kanalen tussen de aardappelvelden trof ik daar ongeveer 10 Glassnijders aan, waaronder een copula. Deze soort is bij mijn weten nog niet eerder vermeld uit dit deel van Groningen en ook de plek verbaasde mij: in een intensief gebruikt cultuurlandschap. De reden waarom de Glassnijder hier voet aan wal heeft gekregen ligt denk ik aan het feit dat in de kanaaltjes, langs de randen veel moerasplanten tot ontwikkeling waren gekomen, ongetwijfeld als gevolg van een minder intensief beheer door het waterschap. Het is een mooie illustratie dat zelfs bedreigde libellen in Nederland kunnen profiteren van een extensivering van het beheer van watergangen. Bovendien is het een voorbeeld van het feit dat voor veel libellensoorten de structuur van de verlandingsvegetatie veel belangrijker is dan de waterkwaliteit te plaatse. Hoe ver gaat deze soort tegenwoordig? Ik ben benieuwd of de Glassnijder inmiddels nog "extremere" biotopen heeft weten te koloniseren dan deze aardappelsloot. Robert Ketelaar De Vlinderstichting/Dutch Butterfly Conservation robert.ketelaar_at_vlinderstichting.nl http://www.vlinderstichting.nl/ ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellen bij de Hatertse vennen, Nijmegen In de ochtend van maandag 17 juni tussen 7:15u.-9:45u. ben ik vroeg naar de Hatertse vennen geweest (ten zuiden van Nijmegen). Er was een tropische dag voorspeld, dus vroeg opgestaan om nog te kunnen fotograferen. Veel, honderden, Tangpantserjuffers (LESTDRYA), een aantal Gewone pantserjuffers (LESTSPON) en veel Azuurwaterjuffers (COENPUEL), minder Watersnuffels (ENALLCYAT) dan voorgaande jaren en natuurlijk ook Lantaarntjes (ISCHELEG) aanwezig. Verder Een aantal verse Platbuiken (LIBEDEPR), een paar viervlekken (LIBEQUAD), Grote keizerlibellen (ANAXIMPE), een tiental Smaragdlibellen (CORDAENE) en drie Ven witsnuitlibellen (LEUCDUBI). Nog geen Heidelibellen gezien (SYMPspec.). Een mooie start van een broeierige dag. Groeten, Erik Crins Stichting Ecologisch Advies, Utrecht ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Witsnuiten op Texel Woensdag 5 juni was ik voor een werkbezoek op camping de Bremakker in Texel. De camping ligt tegen het nationaal park aan en er is een leuk vennetje met veenmosvegetatie. Toen de zon een beetje doorbrak, zwermden er ineens een heleboel libellen om me heen. Het bleek te gaan om 6 stuks Noordse witsnuitlibellen, waarvan 1 vrouwtje. Ze zagen er niet jong of heel oud uit, en ik verbaasde me over het hoge aantal, zo op zo'n waddeneiland. Voor geïnteresseerden wil ik de AC coordinaten nog wel eens opzoeken. Groeten, Dries Oomen ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Groenlanden, Ooijpolder (GLD) Twee weken geleden kwam een van mijn katten met een wijfje Smaragdlibel (CORDAENE) naar binnen lopen!! Enkele dagen later ook nog twee exemplaren in de tuin gezien. Groeten Wilbert Bosman Ecologisch adviesbureau Groenlanden groenlanden_at_ision.nl ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellennieuws 02:24 Woensdag 19 juni 2002