Libellennieuws 02:39 Zondag 15 september 2002 ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Nieuwe aanmeldingen voor de libellennieuwsmeelgroep alsmede kopij voor de nieuwsbrief kunnen als altijd naar onderstaand iemeeladres. Voor iedereen het volgende verzoek: wil je zelf een bijdrage leveren, wil je dan a.j.b. de Nederlandse (bijv. Vroege glazenmaker) čn de shortname, bestaande uit de eerste vier letters van de beide delen van de wetenschappelijke naam (AESHISOS) vermelden, zodat iedereen het bericht goed kan volgen (en mij het meeste werk bespaard blijft). Een tweede verzoek is om bij de vermelding van een gebied, de naam van de gemeente en liefst ook de Amersfoortcoordinaten en de provincie erbij te vermelden: dit vergroot de leesbaarheid van de bijdragen. Allemaal weer veel leesplezier en groetjes, Remco Hofland Oegstgeest remcohofland_at_hetnet.nl *************** ARTIKELEN *************** OOK VERSE ZWERVENDE HEIDELIBELLEN (SYMPFONS) OP GOEREE Tijdens een kort veldbezoek op 30 augustus (2002) aan het IJsbaantje nabij Ouddorp op Goeree (Zuid-Holland) trof ik een aantal zeer verse zwervende heidelibellen aan. Een paar dieren konden nog vrijwel niet vliegen. Dit is het inmiddels de vierde achtereenvolgende jaar waarin er op deze lokatie actieve voortplanting van deze soort is vastgesteld. We waren helaas niet in de gelegenheid een goede indruk van de aantallen te krijgen, maar ik vermoed dat het weer om behoorljke aantallen gaat. Begin september 1999 trof ik hier tussen de 500 en 1000 aan. Overigens is deze lokatie wel vrijwel helemaal overgroeid met waterplanten. Verder trof ik alleen al aan de zuidrand van de ijsbaan acht Tengere pantserjuffers (LESTVIRE) hetgeen sterk doet vermoeden dat er veel meer dieren aanwezig waren. Het lijkt er sterk op dat deze soort hier vaste voet aan de grond heeft gezet. Is er iemand die op deze lokatie net uitgeslopen exemplaren van deze soort heeft gezien? Kees Mostert MOSTERT_at_pzh.nl ++++++++++++++++++++ Aanvulling op het artikel van Evert Ruiter over de Bandheidelibellen in Overijssel: Het aantal Bandheidelibellen bij Lichtmis is inmiddels 80! ******************************* LOSSE WAARNEMINGEN ******************************* Zaterdag 7 september 2002 1 mannetje Bandheidelibel SYMPPEDE langs een wetering (Oosterbroeks wetering?) langs de Hottenvoortsweg in Luttenberg (Overijsel). Lucien Brinkhof Lucienbrinkhof_at_hetnet.nl ++++++++++++++++++++ Zaterdag 14 september 2002 Een vrouwtje Zwervende heidelibel SYMPFONS aan het Kornwerderzand (Friesland). Teus Luijendijk teus.luijendijk_at_wanadoo.nl ++++++++++++++++++++ Enkele Vangstwaarnemingen (geen volledige opname) 3 sept. 2002: Haaksbergen, Twente, Buurserzand Noord, omgeving Meueboersven, dat is een fraai blauwgraslandven (soortenlijst beschikbaar). Ook verzuurde vennen nabij. Windstil, 23 graden C en zonnig. Daar is ie weer Robert: dominant Geelvlekheidelibel, SYMPFLAV. mannetjes en vrouwtjes ca. 25 in een uur gezien. Ook hier enkele Bruine Winterjuffers, SYMPFUSC. Verder Tangpantserjuffer, LESTDRYA; Watersnuffel, ENALCYAT en ca.5 Grote Keizerlibel, ANAXIMPE. Tevens 3 sept. 2002: Teeselinkven(poel), Neede, Achterhoek. Dominant Bruinrode Heidelibel, SYMPSTRI en verder Tangpantserjuffer, LESTDRYA en Leucorrhinia sp. Groet, Bert Knol. bert.knol_at_wanadoo.nl ********************************************** REACTIES OP EERDERE BIJDRAGEN ********************************************** Zeldzame libellen in onverwachte / ongewone biotoop Naar aanleiding van de laatste Libellennieuws (02:38) het volgende. Wat mij opviel waren de waarnemingen van een aantal zeldzame libellen op onverwachte plaatsen in het agrarisch cultuurlandschap zoals het voorkomen van de Bandheidelibel (SYMPPEDE) aan het eind avn de zomer in Overijssel. Citaten: "Het gaat in dit gebied om smalle, ondiepe watergangen met stromend (kabbelend) water, gelegen tussen maisakkers. In en langs het water verder een gevarieerde plantenbegroeiing". "De dieren zaten wederom langs pietluttige kwelslootjes in saai agrarisch land". Deze zomer inventariseerde ik een smal kalkgraslandengebied bij Varenne-sur-Fouzon in het noorden van dpt Indre in Frankrijk. Dit kalkgraslandgebied ligt ingebed in een intensief graanakkergebied. Het kalkgraslandgebied is door haar structuur en ligging sterk bedreigd maar kent desondanks nog een gevarieerde flora en vegetatie met een aantal zuidelijke elementen. Onder langs de kalkgraslandhelling stroomt een tot max. 50 cm breed diepliggend beekje dat de grens vormt tussen kalkgrasland en intensief akkerland. Stroomop- en -afwaarts stroomt het beekje geheel door agrarisch gebied. Het beekwater was zeer helder. Uit de gevarieerde flora in en langs het stroompje bleek dat hier sprake is van kalkrijke kwel (Gewoon diknerfmos, Moerasgamander e.a.). Langs dit beekje troffen wij de voor het departement vrij zeldzame Zuidelijke oeverlibel (ORTHBRUN) en de Mercuurwaterjuffer (COENMERC) aan. Frits van Beusekom, mijn collega-ecoloog die in de regio woont, vertelde me dat hij al een aantal keren langs kleine stroompjes met (kalkrijke) kwel en ingebed in saai cultuurlandschap bijzondere libellen had waargenomen vaak de combinatie Mercuurwaterjuffer (COENMERC) en Beekoeverlibel (ORTHCOER). Een en ander geplaatst naast de ervaringen met de Bandheidelibel in de omgeving van Dalfsen maken duidelijk dat voor sommige libellensoorten kennelijk de beschikbaarheid van een goede en bijzondere waterkwaliteit en een geschikt leef- of voortplantingsmilieu, ook al is dat in mini-formaat, voldoende is om er te kunnen leven. En dat terwijl de omgeving voor libellen uitermate ongeschikt is en dergelijke microhabitats als een soort van smalle eilanden in een ongunstige "agrarische zee" moeten worden gezien. Met vriendelijke groet, Ben Kruijsen Ecologisch Adviesbureau B.Kruijsen Kruidbergerweg 49 2071 RB Santpoort-Noord email postbus_at_natuuradvies.nl site www.natuuradvies.nl PS Bijgaand werden gestuurd een foto van de locatie met rechts het kalkgrasland en links het cultuurland en een foto van de Zuidelijke oeverlibel, RH. Voor geinteresseerden te verkrijgen door een meeltje te sturen naar remcohofland_at_hetnet.nl ++++++++++++++++++++ Predatie van libellen Vandaag ontving ik de NVL Nieuwsbrief, en heb met belangstelling de emails gelezen over de predatie van libellen. Al lezende kwam ik tot een m.i. pausibele verklaring, mede op grond van enkele van de reakties, m.n. 1, 4, 5. In de email "Vraag 3" is geen sprake van net uitgeslopen libellen, en er staat ook niet vermeld dat de plaats dicht bij water is gelegen, hoewel "vochtig". Opvallend is dat de vleugels op de kale grond liggen, tussen de twee plekken "verspreid slechts enkele vleugeltjes". Ook in reaktie 5 is sprake van "open grond". Ik denk dat dit essentieel is, zulke plekken worden namelijk veelal bezocht door jagende Libelluliden, m.n. Orthetrum en ook Sympetrum, van Libellula ben ik niet zeker. Na een korte vlucht keren ze dan weer naar zo'n plek terug, soms is dit een asfaltweg (mijn eigenwaarnemingen in Turkije, Onychogomphus forcipatus doet dit ook). Jagende libellen zijn alert, en zullen een muis of ekster echt wel in de gaten hebben, maar een echte grondjager als de torenvalk wellicht niet. De torenvalk heeft nog een voordeel, ze kan muizen opsporen doordat de urine van deze zoogdiertjes ultraviolet licht uitstraalt. Misschien produceert de reflectie van zonlicht op de libellenvleugels, of de breking ervan, ook UV, waardoor een torenvalk de (vaak weer terugkerende) libel goed in het oog kan houden en vervolgens na een duikvlucht vangen vangen. Misschien loont het de moeite eens in het seizoen vanaf een afstandje de "oeverzwaluwwand" te observeren, ik ben benieuwd of er inderdaad torenvalken op deze manier op libellen jagen. met vriendelijke groet, Gert Jan van Pelt Leiden ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellennieuws 02:39 Zondag 15 september 2002