Libellennieuws 03:15 Vrijdag 30 mei 2003 ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Dag allemaal, Veel plezier met de vijftiende libellennieuwsmeel van dit jaar. Voor iedereen het volgende verzoek: wilt u zelf een bijdrage leveren, wilt u dan a.u.b. het stuk zo opstellen als gericht aan alle lezers. Om iedereen het bericht goed te kunnen laten volgen (en mij tevens het meeste werk te besparen) verzoek ik u tevens om zowel de Nederlandse naam (bijv. Noordse winterjuffer) als de shortname (SYMPPAED, bestaand uit de eerste vier letters van de twee woorden die de wetenschappelijke naam vormen) te vermelden. Ook wordt een zo duidelijk mogelijke geografische plaatsaanduiding (bijv. atlasblok, Amersfoortcoordinaten, gemeente en provincie) door veel lezers op prijs gesteld. Nieuwe aanmeldingen voor LN alsmede kopij voor de nieuwsbrief kunnen als altijd naar remcohofland_at_hetnet.nl. Hartelijke groeten, Remco Hofland Oegstgeest remcohofland_at_hetnet.nl ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Tengere Grasjuffers ISCHPUMI tussen Bergen aan Zee en Egmond aan Zee, NH Tot nog toe waren er slechts enkele sporadische waarnemingen in de Noordhollandse duinen. Maar op 26 mei 2003 bleken ze zich toch eindelijk echt gevestigd te hebben, de Tengere Grasjuffers ( ISCH PUMI ) in de PWN-duinen tussen Bergen en Egmond. In het enkele jaren oude natuurontwikkelingsproject Het Nieuwe Land ( 103.6, 517.0 ), op slechts enkele honderden meters afstand van de zee, zijn veel kwelbeekjes met inmiddels voldoende begroeiing. In korte tijd werden in de ochtend van 26 mei 38 exemplaren geteld: volwassen en zeer jonge, net uitgeslopen en nauwelijks vliegvlugge exemplaren, mooie oranje jonge dames en zelfs een oudere dame van de schaarse blauwe variëteit. Zonder twijfel hebben ze zich hier voortgeplant en moeten ze dus vorig jaar ook al aanwezig geweest zijn. Aanvulling op de mail van 26 mei: Op 28 mei is verder gezocht naar Tengere Grasjuffers ( ISCH PUMI ) in de PWN duinen. In het Nieuwe Land tussen Bergen aan Zee en Egmond aan Zee veel meer exemplaren dan 2 dagen eerder: naar schatting zeker 150. Waaronder een paringswiel en zeker drie mooie blauwe vrouwen. Opmerkelijk was verder - ik had het tenminste nooit eerder gezien - een paringswiel van de gewone Oeverlibel ( ORTH CANC ) waarvan het mannetje nog geheel in vrouwelijk kleed was. Dat hinderde hem kennelijk niet bij het paren. Zeer verwarrend gezicht. De invasie van de Tengere Grasjuffer ( ISCH PUMI ) heeft ook de duinen ten zuiden van Egmond aan Zee niet onberoerd gelaten. In het natuurontwikkelingsgebiedje Soeckebacker ( 103.4 513.6 ) waren drie mannen en een vers imago aanwezig. Groet, Harm Niessen ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellen monitoring op het Kootwijkerveen. Sinds 1997 loop ik jaarlijks 3 libellenmonitoringroutes op het Kootwijkerveen. Elk jaar tussen begin mei en begin september ga ik om de 2 weken de libellenroutes lopen. Aan het eind van het libellen seizoen gaat er altijd een verslag met de resultaten naar de terrein eigenaar Staatsbosbeheer en eén naar de Vlinderstichting. Daarnaast gaan er ook formulieren van de Vlinderstichting na het libellenseizoen naar Robert Ketelaar van de Vlinderstichting. Daarna gaan de formulieren naar het Centraal bureau voor de statistiek. Met het monitoren is het de bedoeling dat er een lange reeks van jaren wordt opgebouwd. Op den duur kan ik de lokale trends gaan vergelijken met de landelijke trends uit het libellen meetnet Als men op een gebiedje vaker komt, 8 a 9 keer per jaar, dan wordt de soortenlijst voor het gebied van zelf groter, zo zie ik in een jaar tussen de 17 en 28 soorten. De totaallijst staat al op 36 libellensoorten op het Kootwijkerveen, sinds 1997. Het Kootwijkerveen is een groot heideven. Hieronder zie je een tabel met de resultaten van de maximum aantallen van de 3 libellenroutes samen. Voorlopig wordt het hoogste jaar aantal gebruikt als jaar index voor een libellen soort. De maximum aantallen van de routes onderling en de resultaten per telling liggen in het verslag waarvan eén exemplaar in de bibliotheek van de Vlinderstichting ligt. Maximum aantal van elk geteld jaar van libellen op het Kootwijkerveen van alle drie de routes samen. Soort 1997 1998 1999 2000 2001 2002 Weidebeekjuffer 0 0 1 0 0 0 Bosbeekjuffer 1 0 1 0 0 0 Zwervende pantserjuffer 0 0 0 0 8 0 Tangpantserjuffer 0 0 0 0 2 0 Gewone pantserjuffer 399 110 190 790 950 1600 Tengere pantserjuffer 2 2 1 14 26 15 Houtpantserjuffer 91 0 6 27 13 53 Bruine winterjuffer 3 0 0 0 0 1 Lantaarntje 0 2 20 4 4 15 Vuurjuffer 4 11 40 27 94 115 Maanwaterjuffer 15 2 19 94 200 193 Watersnuffel 250 45 246 650 750 2300 Azuurwaterjuffer 120 48 157 127 275 95 Variabele waterjuffer 0 0 0 0 2 0 Koraaljuffer 5 5 0 0 0 0 Grote roodoogjuffer 1 0 0 0 2 2 Kleine roodoogjuffer 1 0 0 0 2 2 Zwarte heidelibel 198 33 53 75 68 59 Geelvlekheidelibel 1 0 0 0 0 0 Bloedrode heidelibel 6 0 3 0 2 2 Bruinrode heidelibel 1 0 0 2 0 0 Steenrode heidelibel 3 0 8 1 0 2 Vroege glazenmaker 1 0 0 0 0 0 Blauwe glazenmaker 1 1 5 4 4 2 Bruine glazenmaker 1 0 2 0 1 0 Venglazenmaker 41 15 18 15 7 21 Paardenbijter 2 0 2 3 0 3 Grote keizerlibel 6 16 7 16 10 13 Smaragdlibel 16 14 93 110 104 74 Metaalglanslibel 5 2 2 0 0 1 Platbuik 2 0 0 0 0 0 Viervlek 367 690 121 580 620 530 Gewone oeverlibel 6 0 4 0 1 0 Gevlekte witsnuitlibel 0 0 0 0 2 0 Venwitsnuitlibel 4 33 0 0 0 0 Noordse witsnuitlibel 172 40 63 103 162 98 Jaar soorten 28 17 23 18 24 22 Totaal 36 libellensoorten sinds het monitoren. Zo zie je, als je vaker een gebied bezoekt een aantal jaren achtereen kun je meer soorten tegenkomen. De verschillen van jaar tot jaar zijn veel groter dan met het monitoren van broedvogels. Beste mensen, ga ook eens een gebiedje monitoren! Een moerasplasje, een mooi heideven of een andere waterpartij. Ook interesse in libellen monitoren? Neem dan contact op met Robert Ketelaar van de Vlinderstichting. Groeten Hans Raaijmakers Raaijmakers157_at_zonnet.nl ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Maanwaterjuffer COENLUNU op Kuinderplas (182,5-533,5) Op 27 mei waren Robert Ketelaar en ik op monitoring veldwerk op de Kuinderplas op zoek naar de Noordse winterjuffer SYMPPAED. We zijn in de westpunt begonnen en zagen vooral in het begin meer Noordse winterjuffers dan verwacht. Totaal 27 stuks. Tot onze grote verrassing, vonden we ook een mannetje Maanwaterjuffer COENLUNU (182,2-533,7) tussen de grote hoeveelheden Variabele waterjuffers COENPULC. Het gaat hier zeer waarschijnlijk om een zwerver, want het bleef bij deze waarneming. Andere soorten die ook genoemd kunnen worden waren: Glassnijder BRACPRAT, Grote roodoogjuffer (ERYTNAJA), Lantaarntje ISCHELEG en Watersnuffel ENALCYAT. Kortom een mooie velddag! Groeten, Dries Oomen ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Zwervende heidelibel SYMPFONS op Meinweg bij Roermond Donderdag 29 mei, lekker warm, Meinweg bij Roermond. Genoeg soorten om er een mooie dag van te maken, waaronder een rood mannetje Zwervende heidelibel SYMPFONS bij ongeveer het oostelijkste plasje. Daar ook andere pioniers zoals Tengere grasjuffer ISCHPUMI en zeker drie territoriale Platbuiken LIBEDEPR tegelijk aktief. Weia Reinboud ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Beste libellenliefhebbers, In het vorige Libellennieuws (3:14) vroeg Wouter Halfwerk zich af of de Grote keizerlibel in Frankrijk eerder vliegt. Het antwoord is - zoals te verwachten -bevestigend. Naar aanleiding van zijn vraag hierbij een korte impressie van de natuur tijdens een voorjaarsvakantie in midden Frankrijk. Ik was van 28 april tot en met 10 mei in het regionale natuurpark La Brenne (dpt Indre, Fr.). Dit is een gebied van zo'n 1200 meertjes en geniet o.a. veel bekendheid door de rijke vogelbevolking waaronder Witwangstern, Koereiger, Roerdomp, Geoorde fuut, Draaihals, Hop, Grauwe klauwier. Maar het gebied "ademt biodiversiteit" op allerlei terrein. Zo kent het gebied een libellenfauna van ruim 50 soorten. De eerste week van mei nam ik bij een meertje ("étang") in de buurt van Rosnay waar ik kampeerde diverse soorten waar zoals de Grote keizerlibel ANAXIMPE, Viervlek LIBEQUAD, Kleine roodoogjuffer ERYTVIRI, Smaragdlibel CORDAENE, Azuurwaterjuffer COENPUEL, Lantaarntje ISCHELEG en Bruine winterjuffer SYMPFUSC. De Franse natuurbeschermers in het natuurpark zijn zich bewust van de natuurlijke rijkdom in hun gebied. Op 9,10 en 11 mei werden er in hoofdplaats Le Blanc voor de tweede keer natuurstudiedagen georganiseerd. Deze waren professioneel van opzet met markt van natuurboeken, biologische produkten en discussiebijeenkomsten. Tijdens mijn vakantie nam ik deel aan een Franse cursus voor de herkenning van exuviae. We bezochten o.a. een étang bij Lingé dat bekend staat om haar grote libellenfauna, maar liefst 38 soorten waaronder de Tweevlek EPITBIMA. Ook daar een weinig waargenomen soort, tenminste als imago want exuviae worden er soms met tientallen gevonden. Na het uitsluipen blijken de imago's direct het centrum van de meertjes op te zoeken en dan wordt het waarnemen lastig. Waarmee weer eens blijkt dat bij de inventarisatie van de libellenfauna in een gebied de aandacht voor exuviae belangrijk is. We zagen 1 uitgeslopen exemplaar dat zich nog vlak naast het larvehuidje bevond en en waarvan de vleugels niet volledig tot ontplooiing waren gekomen. Ik sprak met enkele Franse libellenkenners die mij vertelden dat zij de étangs met de betere waterkwaliteit in het gebied tot wel tweemaal per week onderzochten binnen een monitoringprogramma. Tijdens de cursus werd melding gemaakt van de problemen rond het determineren van Zygoptera-exuviae. Ik kreeg duidelijk de indruk dat de cursusleiding zich beperkt had tot de Franse literatuur. Tot slot viel ook mij op dat ik de Viervlek LIBEQUAD in de Brenne dit jaar veel meer dan in andere jaren aantrof. Dat gold trouwens ook de Cetti's zanger die je bij nogal wat ruige oevers van meertjes kon horen. Wie meer wil weten over de Brenne kan me mailen. Ik heb voor de geinteresseerden lijsten beschikbaar van libellen en dag- en nachtvlinders. Op Internet kun je ook veel informatie vinden onder " La Brenne" of "Indre Nature". Met vriendelijke groet, Drs. Ben W.J.M. Kruijsen Ecologisch Adviesbureau B.Kruijsen Kruidbergerweg 49 2071 RB Santpoort-Noord 023 5398119; 06 21805103 postbus_at_natuuradvies.nl www.natuuradvies.nl ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Naar aanleiding van vroege waarnemingen uit LN 03:14: “Op vrijdag 16 mei vond ik tijdens een grondige inventarisatie de volgende soorten op het Archeon terrein te Alphen aan den Rijn.(..) Kleine Roodoogjuffer ERYTVIRI 1 mannetje, eerste van dit jaar aldaar. Peter de Knijff” Bovenstaande waarneming van de Kleine roodoog ERYTVIRI zou een zeer forse verbetering van de vroegste dag zijn (13 juni). Weet je het zeker, Peter?? Weia +++++++++++++++++++++ “13 mei zag ik (..) een Houtpantserjuffer LESTVIRI bij de Hortus van de Vrije Universiteit Amsterdam (25-44-35 linksboven. Merijn van Leeuwen” Ook dit zou een forse verbetering van de eerste dag zijn (3 juni). Er zijn wel meer vroege waarnemingen bekend, maar allemaal ongedocumenteerd en daarom beschouwd als verwarring met een jonge gewone pantserjuffer LESTSPON ofzo. Kunnen jullie de waarneming nader documenteren, waarop hebben jullie gelet enzo?? Want dan komt ie in de boeken. Weia +++++++++++++++++++++ Nog even over extreem vroege waarnemingen. Doe je zo’n waarneming, beschouw die dan ongeveer als een heel zeldzame soort, extra goed bekijken en aantekeningen maken. Zowel met het oog op de ODONtabel als voor de veldgids houd ik vroegste waarnemingen bij en ik ben daarbij net niet zo streng als bij zeldzame soorten (CWNO-soorten) maar wel een beetje streng! Kijk ze, Weia ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellen langs Pieterpad Op 15 mei j.l. zag ik tijdens een 4-daagse Pieterpadwandeling bij een zijslootje van de Schipbeek 225.9-472.9 10 mannetjes en 2 vrouwtjes Weidebeekjuffer (Calosple) De waterkwaliteit van de Schipbeek moet m.i. nog behoorlijk verbeteren wil deze juffer ook in de Schipbeek neerstrijken. Of zijn er anderen die positievere ervaringen hebben. Een dag later bij de Berkel 220.9-463.7 4 mannetjes en 2 vrouwtjes Weidebeekjuffer (Calosple). Tevens 1 ex. Vuurjuffer (Pyrrnymp) in de oeverzone. Op 18/5 aan de Heiderbroekse vloed(tussen Vorden en Doetinchem) 4 ex Vuurjuffer (Pyrrnymp), 2 ex Platbuik (Libedepr) en 1 vrouwtje Gewone Oeverlibel (Orthcanc) Waar een paar daagjes Pieterpad al niet goed voor zijn. Hans Boerma, Wormerveer ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Hallo allemaal, Van 28 juni tot 26 juli ga ik met drie vrienden vogels kijken in Polen, Hongarije, Kroatie en Oostenrijk. Natuurlijk gaan we ook naar libellen kijken, dus hierbij het verzoek om veeeel plek info voor leuke soortjes. Het gaat me hier met name om de Dwergjuffer NEHASPEC, maar ook:Balkanbronlibel CORDHERO, Zuidelijke Glanslibel SOMAMERI, Tweevlek EPITBIMA, Oostelijke LEUCALBI en Sierlijke Witsnuitlibel LEUCCAUD, Grote Pantserjuffer LESTMACR, Vogelwaterjuffer COENORNA en Gaffelwaterjuffer COENSCIT. Dat is nogal wat. En dan wil ik ook graag weten of ik kans maak op Purperlibel TRITANNU en Caliaeschna microstigma..... (in Kroatie).Alle info (alleen al algemene info over status) is welkom, maar het liefste plekjes natuurlijk. Groeten, Rob van Bemmelen ixobrychus_at_hotmail.com ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellennieuws 03:15 Vrijdag 30 mei 2003