Libellennieuws 03:32 Zondag 17 augustus 2003 ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Dag allemaal, Voor iedereen die kopij instuurt het verzoek om het stuk zo op te stellen als ware het gericht aan alle lezers. Verder verzoek ik u om zowel de Nederlandse naam als de shortname (bestaand uit de eerste vier letters van de twee woorden die de wetenschappelijke naam vormen) van de waargenomen soorten te vermelden. Ook een zo duidelijk mogelijke geografische plaatsaanduiding (bijv. Amersfoortcoordinaten, gemeente en provincie) wordt op prijs gesteld. Nieuwe aanmeldingen voor LN alsmede kopij voor de nieuwsbrief kunnen als altijd naar remcohofland_at_hetnet.nl. Hartelijke groeten, Remco Hofland Oegstgeest remcohofland_at_hetnet.nl ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Zuidelijke glazenmakers AESHAFFI in Twente In een van de vorige libellen e-mails meldde Saskia Roselaar bijna terloops de waarneming van vijf zuidelijke glazenmakers AESHAFFI in de Hunneborg bij Denekamp op 3 augustus. Omdat dit één van de weinige potentieel nieuwe soorten voor mij is, ging er vandaag (16 augustus) toch maar een kijkje nemen. En inderdaad, even later keek in in de prachtige blauwe ogen van een zuidelijke glazenmaker. Het mannetje hield zich moeiteloos stand tussen de paardenbijters AESHMIXT. Dit exemplaar lijkt daar dus al een tijd rond te hangen en wellicht zal dat ook in de komende tijd zo zijn. Ik kon het dier vrij gemakkelijk benaderen en fotograferen. Ik heb het dier maar niet gevangen om verstoring te voorkomen zodat in de komende dagen wellicht nog wat andere mensen van het dier kunnen genieten. De Hunneborg ligt langs het Kanaal Almelo-Nordhorn (260.1/489.8). Het is een oude ringwal/gracht die nu helemaal droog staat. De zuidelijke glazenmaker vliegt in het westelijk deel van deze ring, bij enkele opgedroogde slikkige laagtes met nog wat dorstige fonteinkruiden. Maar de koek was nog niet op, in het Voltherbroek vond ik bij een opdrogende poel (260.3/488.9) nog een mannetje zuidelijke glazenmaker. Deze was behoorlijk afgevlogen, maar ook deze liet zich zeer goed benaderen. Robert Ketelaar ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Blauwe breedscheenjuffer PLATPENN nieuw voor de stad Utrecht en blauwe vorm Zuidelijke glazenmaker AESHAFFI bij Oostvoorne Afgelopen dinsdag 12 augustus 2003 trof ik in Utrecht bij het park langs de Kromme Rijn (137.7-454.4) een nieuwe soort voor de stad Utrecht aan: de Blauwe breedscheenjuffer PLATPENN. Nabij Nieuw Amelisweerd zaten nog drie mannetjes van deze soort langs de Kromme Rijn. De soort was al wel verwacht, maar was bij mijn weten nooit dichter dan enkele kilometers nabij de stad Utrecht waargenomen. Op diezelfde dag telde ik op de Kromme Rijn van de Singel tot aan de jeugdherberg bij Rhijnauwen globaal 250 Weidebeekjuffers CALOSPLE. Op de Minstroom en de Singel zaten nog enkele individuen van deze soort. Op een deel van de Kromme Rijn waren verder rond de 25 mannetjes Watersnuffels ENALCYAT aanwezig. Zowel Blauwe breedscheenjuffer als Watersnuffel zijn vermoedelijk zwervers. Op 22 juli 2003 trof ik in mijn tuin een jong mannetje Watersnuffel aan, wat een voorloper van de zwerver invasie rond de stad Utrecht zou kunnen zijn geweest. Van Jaap Tromp kreeg ik zaterdag 16 augustus 2003 een telefoontje dat hij bij de Zanderij (omgeving Breede water, Oostvoorne, ZH), een vrouwtje van de blauwe vorm van de Zuidelijke glazenmaker AESHAFFI heeft gefotografeerd. Verder zag hij er o.a. één mannetje van de Geelvlekheidelibel SYMPFLAV en meerdere Zwervende pantserjuffers LESTBARB. Aanvullend het volgende: op 17 januari 2002 schreef Mike Averill (MikeTAverill_at_aol.com, waarschijnlijk uit Engeland) naar de internationale discussie site over een Blauwe glazenmaker AESHCYAN vrouwtje, met een blauw achterlijf. Heeft iemand dat ooit in Nederland gezien? Niemand in Europa leek dat verder ooit gezien te hebben. Zijn tekst: “I was wondering if anyone has any experience or knowledge of a colour forms of Aeshnids, in particular Aeshna cyanea. Strangely I have seen a blue form of this species in the same locality two years running at the same date in July! Normally in this species the dorsal abdominal colour spots (apart from segs 9 &10 which are always blue in the males), are usually green as are the humeral and antehumeral stripes. In the individuals seen those colours are all a pale blue.” En aanvullend op 19 januari 2002: “I must change something which misled everyone in my first note and that was that the humeral and antehumeral stripes were not blue as I said but yellow as in the other Aeshnid that many will know, Aeshna juncea. Normally these stripes are green in Aeshna cyanea. This means a change of two colours rather than a total change to blue.” Marcel Wasscher ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Bandheidelibel SYMPPEDE en Beekoeverlibel ORTHCOER in Overijssel UPDATE 2 Het bandheidelibelseizoen is inmiddels in volle gang. Na het goede bericht van Egbert (populatie Gramsbergen) en Vincent Martens (populatie Leusenerveld) even een extra update. Lucien Brinkhof meldde begin augustus zo'n 25 exemplaren van de Bandheidelibel te hebben gezien ten zuidwesten Luttenberg langs een smalle wetering. "Die plek ken ik" dacht ik, en inderdaad bleek dat de ontdekkingslocatie slechts enkele honderden meters was verwijderd van een viertal locaties die ik vorig jaar tijdens een zoekmiddag had gecheckt. Destijds op geen enkele plek een teken van Bandheidelibel! Geprikkeld door de nieuwe ontdekking ging ik op weg naar die nieuwe plek (vanuit Deventer). Onderweg nog wat extra plekken bezocht en trof ik o.a. tussen Heeten en Nieuw Heeten bandheidelibellen aan langs een wetering (218-482). Aangekomen op de vorig jaar gechekte plekken bleek dat op alle 4 de plekken (binnen een straal van 2 kilometer van de plek van Lucien) meerdere Bandheidelibellen vlogen. En dit was nu niet zo verbazingwekkend meer. Wat wel verbazing wekt is de snelheid waarmee op het oog geschikte locaties worden gekoloniseerd vanuit de ons bekende populaties. Op de plek van Lucien (2201-4899) trof ik ook enkele bandheidelibellen (5 ex) aan, maar daarnaast werd mijn oog getrokken naar een opvallende, actieve blauwgrijze libel: inderdaad een mnn. beekoeverlibel. Een soort die ik al enkele dagdelen in het oog hield in de omgeving rond Holten. Het mannetje was zoekend en actief doortrekkend langs de oever en was niet van plan enig territorium te verdedigen. Na enige tijd vedween hij zelfs voorgoed uit beeld. Van een populatie langs deze wetering is denk ik ook geen sprake, al was die wetering wel enigszins geschikt en zijn er op geringe afstand zeer zeker geschikte smalle watergangen met helder stromend water! Tekenend voor deze waarneming is dat nu blijkt dat ook beekoeverlibel in Salland op de vleugels lijkt te gaan en wil ik graag een ieder oproepen indien hij in Overijssel en Gelderland er op uit trekt goed op te letten op meerdere zwervende exemplaren. Een bevrucht vrouwtje is tenslotte al genoeg voor een (tijdelijke) nieuwe plek buiten de twee bekende populaties in noordoost Twente en rond Holten. Over de laatste plek kan ik in ieder geval melden dat binnen een afstand van 1 tot 2 kilometer rond de MacDonalds diverse smalle greppels/sloten waar helder water stroomt en welke niet zijn dichtgegroeid met riet, bevolkt lijken door beekoeverlibellen. Veel te zien zijn territoriumhoudende mannetjes en soms is een enkel vrouwtje waar te nemen. Zie je ook een van bovengenoemde nieuwe soorten op nieuwe plekken? Laat het weten via e-mail: v.mensing_at_tiscali.nl en Gerben Mensink egw.mensink_at_planet.nl. groet Victor Mensing ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Noordelijkste waarneming van kanaaljuffer CERCLIND in Nederland Na de vondst van de zuidelijke glazenmaker keek ik nog even over het Kanaal Almelo-Nordhorn. Tussen de kleine roodoogjuffers ERYTVIRI probeerde ik nog een grote roodoogjuffer ERYTNAJA te ontdekken, wat niet lukte. Net op het moment dat ik bedacht dat kanaaljuffer CERCLIND ook mogelijk zou kunnen zijn vloog er een door mijn kijkerbeeld. Dit is nu de noordelijkste waarneming van Nederland. Ik heb het kanaal op vier andere plekken bekeken, en kon nog twee mannetjes vinden. De aantallen zijn dus nog erg laag en het is leuk om de ontwikkelingen op dit kanaal in de komende jaren te volgen. Robert Ketelaar +++++++++++++ Waarnemingen gevraagd van de kanaaljuffer CERCLIND (zie ook bijgevoegd Word-document) De kanaaljuffer lijkt definitief te zijn doorgebroken in Nederland. De aantallen in Brabant benaderen hier en daar eerder de duizenden dan de honderden en inmiddels is ook Overijssel bereikt. Wij zijn op dit moment bezig met het op een rijtje zetten van de meest recente situatie, met speciale aandacht voor de noordelijke uitbreiding. De bedoeling is om hierover een mededeling in Brachytron te plaatsen. Die is ook bedoeld om waarnemers er (nogmaals) op te wijzen dat men nu in grote delen van Nederland alert moet zijn op deze soort. Aan deze libellennieuws zit een word-document met de populaties (we hebben als arbitraire grens meer dan vijf waargenomen individuen genomen) in Nederland voorzover wij die weten. Het overzicht is gebaseerd op het waarnemingenbestand van de NVL/EIS/Vlinderstichting, het libellennieuws van dit jaar en eigen waarnemingen. We hebben vast een aantal populaties over het hoofd gezien en het kan ook zeker zijn dat aantalschattingen moeten worden bijgesteld. Onze vraag is of je de lijst kritisch wilt nalopen of je nieuwe populaties weet. We hebben ook de aantallen nodig die je hebt gezien. Ook zijn we erg geïnteresseerd in waarnemingen van één of enkele dieren buiten de gebruikelijke vindplaatsen omdat we een recent verspreidingskaartje willen maken. Om te voorkomen dat de waarnemingen dubbel in het waarnemingenbestand komen te staan zullen we ze daar niet aan toevoegen. Geef de waarnemingen dus nog wel apart door voor het waarnemingenbestand! Alvast bedankt! Jan-Luc van Eijk en Robert Ketelaar jl.vaneyk_at_borculo.nl robert.ketelaar_at_vlinderstichting.nl Robert Ketelaar De Vlinderstichting/Dutch Butterfly Conservation Postbus 506 6700 AA WAGENINGEN The Netherlands www.vlinderstichting.nl NB Bijgevoegd Word-document is een hoge uitzondering: in verband met potentiele virusverspreiding ben ik persoonlijk niet zo voor het verzenden van bijlagen aan een meelgroep, RH. ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Geinteresseerden in een lijst van in Oost-Europa waargenomen libellen (en vogels, vlinders, zoogdieren, reptielen en amfibieen) kunnen een verslag opvragen van een juli 2003-reis naar Polen, Hongarije, Oostenrijk en Kroatie. Meel hiervoor naar Kasper Hendriks op kphendriks_at_hotmail.com . Binnenkort zal het (Engelstalige) verslag ook verschijnen op http://vogelreisverslagen.reallyrules.com/ , terwijl dan ook foto’s van Wesley Overman en Rob van Bemmelen te bewonderen zullen zijn. Vrij naar een bericht op EBN, RH ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellennieuws (LN) wordt gecompileerd in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie (NVL) De NVL heeft als doel: het stimuleren van de studie naar en de bescherming van libellen. Vier maal per jaar geeft de NVL een Nieuwsbrief uit. Daarnaast verschijnt er tweemaal per jaar het blad Brachytron met artikelen over ecologie, gedrag en levenswijze van libellen, wetenschappelijke mededelingen en boekbesprekingen. Wilt u lid worden van de NVL? Dat kost slechts € 13,-- per jaar en voor jongeren tot 25 jaar € 7,--. Ieder nieuw lid ontvangt een speciale editie (in kleur) van de Brachytron met daarin artikelen over goede libellengebieden in Nederland. Voor meer info of een folder meel naar nvl_at_vlinderstichting.nl . ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellennieuws 03:32 Zondag 17 augustus 2003