Libellennieuws 04:06 en 04:07 Vrijdag 14 mei 2004 en maandag 31 mei 2004 +++++++++++++++++++++++++++++++++ Dag allemaal, Hopelijk markeert deze dubbele iemeel (vanwege het feit dat een meerderheid van jullie LN 04:06 niet ontvangen heeft) het einde van mijn computerproblemen! Ik ontving de laatste 3 weken (terecht!) veel verzoeken om weer op de verzendlijst te worden opgenomen - het probleem zat echter niet in het verdwijnen van de verzendlijst maar in mijn digibetie gecombineerd met het installeren van een nieuwere computer en adsl. Hoewel van een aantal personen de afgelopen weken al een verzoek kwam voor het nazenden van de vorige LNs van 2004 (en soms van 2003), uit doelmatigheid bij deze het verzoek om *opnieuw* een meeltje te sturen naar remcohofland_at_hetnet.nl voor oude LNs. In elk geval is er in deze combi-LN geen gebrek aan kopij........ Voor iedereen die kopij instuurt het verzoek om het stuk zo op te stellen als ware het gericht aan alle lezers. Verder verzoek ik u om zowel de Nederlandse naam als de shortname (bestaand uit de eerste vier letters van de twee woorden die de wetenschappelijke naam vormen) van de waargenomen soorten te vermelden. Ook een zo duidelijk mogelijke geografische plaatsaanduiding (bijv. Amersfoortcoordinaten, gemeente en provincie) wordt op prijs gesteld. Nieuwe aanmeldingen voor LN alsmede kopij voor de nieuwsbrief kunnen nog altijd naar remcohofland_at_hetnet.nl. Hartelijke groeten, Remco Hofland Oegstgeest remcohofland_at_hetnet.nl [Libellennieuws 04:06 / Vrijdag 14 mei 2004 ] ++++++++++++++++++++++++++++++++++ Donkere waterjuffer COENARMA in Weerribben ++++++++++++++++++++++++++++++++++ Beste allemaal, Op 4 mei 2004 is in een tot nu toe minder goed onderzocht deel van de Weerribben een nieuwe populatie van de Donkere waterjuffer COENARMA gevonden. Hieronder het relaas. In de afgelopen weken zijn op meerdere plaatsen weer individuen van de Donkere waterjuffer COENARMA in de Weerribben gezien. Al op 27 april 2004 (nieuwe eerste datum) nam Evert Ruiter en Jaap Bouwman de eerste individuen waar. Teneinde een gedegen plan voor de bescherming van deze bijzondere soort op te stellen wordt in 2004 een uitgebreid veldonderzoek aan deze soort verricht. De Vlinderstichting voert in opdracht van prov. Overijssel en Overlegorgaan NP De Weerribben een onderzoek uit aan armatum. Op de plaats van de eerste vondst in 1999 is de soort sinds 2002 al niet meer gezien. Daarentegen werden in de ruime omgeving van deze locatie in 2002 en 2003 diverse nieuwe vliegplaatsen ontdekt, onder meer in een verlande sloot waar in 2003 veel eiafzet plaatsvond. Door een communicatiestoornis tussen Staatsbosbeheer en pachters is juist deze sloot in januari 2004 geschoond, uitgediept en doorgetrokken dwars door een verland petgat. Het persbericht dat hierover onlangs is verschenen staat onder dit bericht. Dit trok de aandacht van de landelijke pers zodat er op 4 mei onder meer een radio-uitzending op radio 1 aan werd besteed. Juist op de ochtend van de opname was ik met een NJN-excursie mee op zoek naar libellen in een heel ander deel van de Weerribben dan waar tot nu toe Donkere waterjuffer COENARMA was gezien. Na enige twijfel over de richting die de excursie op zou lopen werd uiteindelijk voor een richting gelegen in de luwte gekozen. Wie schetst onze verbazing toen bij een van de eerste gevangen juffers al gelijk een verdacht vrouwtje zat dat Maarten Schrama in zijn net had. Is dit haar nou? Hoe zou het mogelijk zijn ?tabellen erbij: Ja! het is gewoon de soort. Er leek nauwelijks geschikt open water in de buurt, maar een strook ongemaaide kleine lisdodde en riet bleek uiteindelijk een verscholen sloot te bevatten met de populatie. We hebben toen slechts een klein deel van de sloot afgezocht omdat in het ondiepe water rond de sloot de Gevlekte witsnuitlibel LEUCPECT aan het uitsluipen waren, die we deels verstoorden. Resultaat: Biotoop is een tamelijk dichtgegroeid slootje van maximaal 5 m breed en 25 m lang. Oevers veelal zeer geleidelijk overgaand in ondiep water van omliggend rietland, veelal drijvend. Klein deel oever met moerasvaren. Planten: Kleine lisdodde zeer algemeen Riet algemeen Moerasvaren verspreid (1 plek 3x3 m2) Biezenknoppen verspreid Klein blaasjeskruid zeldzaam Gewoon blaasjeskruid zeldzaam Kikkerbeet zeldzaam Watermunt zeldzaam Melkeppe zeldzaam algenflab zeldzaam (1 plek 0,5x0,5 m2) wilg zeldzaam Libellen (alleen zuidelijk deel bekeken vanwege uitsluipen van gevlekte witsnuitlibel) direct bij het water: Donkere waterjuffer Coenagrion armatum 2 mannetjes, 2 vrouwtjes, 2 tandems Variabele waterjuffer Coenagrion pulchellum 5 Smaragdlibel Cordulia aenea 25 larvenhuidjes Viervlek Libellula quadrimaculata 1 larvenhuidje Gevlekte witsnuitlibel Leucorrhinia pectoralis 6 uitsluipende individuen op 5 x 10 m2 Evert mailde me van de week: Vanmiddag (11 mei) bezocht ik met Jaap Bouwman de nieuw ontdekte vliegplaats. Het is een prachtig biotoop. Volgens ons een schoolvoorbeeld van hoe een armatum-biotoop er uit zou moeten zien. Wat opviel is ook dat het goed wordt beheerd. De situatie lijkt stabiel en ongestoord (op het feit na dat er deze winter is gemaaid). Een voor mij saillant gegeven is dat het zo besloten ligt tussen broekbossen. We hebben intensief gezocht en troffen 14 mannetjes, 2 vrouwtjes en 3 eiafzettende tandems. Een middelgrote populatie dus.? Groet, Marcel Wasscher De tekst van het persbericht van Staatsbosbeheer en de Vlinderstichting is te vinden op: http://www.vlinderstichting.nl/nieuws_detail.asp?strMessage=nieuws&CatID=13& NieuwsID=253 ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Weerribben 12 mei, Soms is het weer beter dan de weersvoorspelling zei en heb je grote spijt niet op stap te zijn gegaan (maandag 11 mei), of het is prima weer maar je hebt afspraken (12 mei) of de zon schijnt als je wakker wordt en je gaat op stap maar het weer wordt slechter dan voorspeld, zoals vandaag 12 mei. Ik heb het nog nooit zo koud gehad bij het filmen van libellen. De libellen hadden het zelf ook koud en vooral de gezochte soort, donkere waterjuffer COENARMA, liet zich niet zien. Evert had er daar gister twintig gezien... Overigens hebben we wel tien soorten gezien. De enige die een beetje normaal foerageerde was de smaragdlibel CORDAENE, de rest zat te schuilen. Wat het speciaalste was was een schuilplaats van de bruine korenbout LIBEFULV. In de luwte langs een bomenrij, waar voornamelijk riet stond, zaten in een strookje van 8 x 1 meter iets meer dan vijftig jonge dieren! Prachtig gezicht. Hoe verkild ze waren blijkt uit dat een jonge gevlekte witsnuit LEUCPECT niet goed in beeld zat en die heb ik toen een zacht zetje gegeven. Opvliegen, ho maar. Overige soorten voor de compleetheid: variabele waterjuffer COENPULC, lantaarntje ISCHELEG, vuurjuffer PYRRNYMP, grote roodoog ERYTNAJA, glassnijder BRACPRAT, viervlek LIBEQUAD, en een vermoedelijke vroege glazenmaker AESHISOS. Weia Reinboud en Tieneke de Groot ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ 9/5/2004 Enkele waaarnemingen Beste mensen, Aalst-Waalre Bij het doorbreken van een schraal zonnetje werden in een naamloos langs de A2 bij Aalst-Waalre (Amcoord 163,-376,8) de volgende soorten aangetroffen: Noordse witsnuitlibel LEUCRUBI (10-tallen), Venwitsnuitlibel LEUCDUBI (10-tallen), Gewone oeverlibel ORTHCANC (1 ex.), Smaragdlibel CORDAENE (2 ex.), Watersnuffel ENALCYAT (honderden ex.), Lantaarntje ISCHELEG (>10 ex.) en Viervlek LIBEQUAD (3 ex.). Ondanks goed zoeken is het niet gelukt Maanwaterjuffer (COENLUNU) aan te treffen. Bij het nabijgelegen het Meeuwven werden geen libellen waargenomen, maar wel zeer veel Zonnebaars (LEPOGIBB) en Amerikaanse hondsvis (UMBRPYGM). Het lijkt aannemelijk dat de predatiedruk op libellenlarven in dit ven zeer hoog is. Kampina Een klein zonloos uurtje Kampina heeft vervolgens niet meer opgeleverd dan Vuurjuffer (PYRRNYMP, 1 ex.) (147,0-395,9) en Azuurwaterjuffer COENPUEL (146-394, 3 ex.). Tevens werden hier Zomertortel en Wielewaal gehoord. Bart de Knegt, Floris Brekelmans, Merijn van Leeuwen ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Op 3 mei een zeer vroege beekrombout GOMPFULV op de oever van de Leubeek 300 m stroomopwaarts van de zandvang bij Kinkhoven. Met vriendelijke groet, Alexander Klink ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Enige leuke waarnemingen van Eus vd Burg: op donderdag 13 mei had hij aan de westzijde van de Kromme Rade nabij Hilversum een vrouwtje Gevlekte witsnuitlibel LEUCPECT, terwijl er verder 14 Bruine korenbouten LIBEFULV, een aantal Glassnijders BRACPRAT en een tiental Viervlekken LIBEQUAD vlogen. Opvallend was het gebrek aan Smaragdlibellen CORDAENE: dit kwam waarschijnlijk door het bewolkte weer. Juffers werden vertegenwoordigd door Vuurjuffer PYRRNYMP, Variabele waterjuffer COENPULC en Lantaarntje ISCHELEG. Voor de vogelaars: op de Loosdrechtse plas nabij de parkeerplaats vlogen tussen de Zwarte sterns CHLINIGR twee adult zomerkleed Witvleugelsterns CHLILEUC (toch een van de mooiste vogels van Europa), terwijl ook een zingende Grote karekiet ACROSCIR werd gehoord. RH ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Hallo, Op 30 april vloog de Bruine winterjuffer (SYMPFUSC) langs de oostrand van het Leikeven (130.9 - 402.0), ten noorden van Tilburg. Ik heb 2 tandems gezien, een ervan was bezig met eieren afzetten. Ook vlogen er nog enkele losse exemplaren. Het was al vrij laat (half 6 - 6 uur), maar nog wel redelijk warm. Groeten, Tineke Cramer ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Door ons zijn in Lelystad de eerste vuurjuffers waargenomen, in onze tuin (coor. 503, 159) op 24 april, dit is zeker twee weken eerder dan voorgaande jaren. In deze week hebben we ze dagelijks gezien. De eerste uitgeslopen lantaarn is op de Knardijk ( coor. 495, 157) op 29 april gezien. Vriendelijke groet, Marijke en Jan Verbraaken ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ In de avond van 13 mei waargenomen in de duinen bij Egmond een platbuik. met vriendelijke groet fred jansen heiloo ++++++++++++++++ Libellennieuws 04:07 Maandag 31 mei 2004 ++++++++++++++++ Oisterwijk excursie 15/5/2004 - zoektocht naar Sierlijke witsnuitlibel LEUCCAUD Beste mensen, Zoals op de libellenstudiedag afgesproken zijn we zaterdag 15 mei 2004 met mooi weer op zoek gegaan naar de Sierlijke witsnuitlibel LEUCCAUD bij de meer voedselrijke vennen van de Oisterwijkse vennen. Twee groepen gingen (nadat we ons hadden verzameld bij station Oisterwijk) de verre omgeving van het Belversven afzoeken. Verder belde ons één groepje NVL-ers vanuit het zuiden van de Kampina, dat ze daar aan het zoeken waren. Uiteindelijk waren we met zo'n 18 mensen in drie groepen op pad. We hebben enkele leuke ons nog niet bekende vennen bezocht. In droge delen daaromheen vlogen wel Noordse en Venwitsnuitlibel LUCRUBI en LEUCDUBI maar de Sierlijke witsnuitlibel LEUCCAUD blijft voorlopig nog gewoon verdwenen uit Nederland. De laatste zekere vondst is nog steeds gedaan op het Groot Malpieven bij Valkenswaard op 26 mei 1970. De laatste waarneming bij de Oisterwijkse vennen is van 14 juni 1951. Aanleiding voor de excursie was overigens een mogelijke waarneming vorig jaar op het Belversven. Op dat ven was de laatste (en tevens enige waarneming) op 5 juni 1921 gedaan. Tim Faasen heeft met zijn deel van de excursie dit ven aan een grondig onderzoek onderworpen, ik ben met mijn deel meer naar de vennen en plasjes daar ten noorden van geweest. Leukste vondsten van deze dag waren: - populatie Bosbeekjuffer CALOVIRG op de Rosep (ten noordwesten van het Belversven; 5 tamelijk juveniele dieren over 500m) naast een uit honderden dieren bestaande populatie van de Grote beekschaatsenrijder GERRNAJA. Dit toont de goede kwaliteit van de Rosep aan; - voortplantende Bruine winterjuffers SYMPFUSC op een recent plasje bij het Baandersveld; - voortplanting alleen nog maar van de Vuurjuffer PYRRNYMP (tientallen eiafzettende tandems) en de Viervlek LIBEQUAD (1x copula op ondiep ven direct ten noorden van Belversven met 25 patrouillerende mannetjes) en de Smaragdlibel CORDAENE (1 eiafzettend vrouwtje). Verder ondanks de zon geen voortplanting, terwijl de Variabele waterjuffer COENPULC in de Weerribben 10 dagen ervoor al wel aan het eiafzetten was; - in het Belversven plant zich in ieder geval de Smaragdlibel CORDAENE voort: er werd in de zuidwesthoek een larvenhuidje gevonden; - in zijn in totaal 21 libellensoorten waargenomen op de drie excursies samen: Grote keizerlibel ANAXIMPE (1 uitsluipend) , Glassnijder BRACPRAT (op enkele vennen en het Baandersveld en langs de Beerze), Bosbeekjuffer CALOVIRG (Reusel), Weidebeekjuffer CALOSPLE (Beerze), Speerwaterjuffer COENHAST (Klokkentorenven 10), Azuurwaterjuffer COENPUEL, COENPULC, Smaragdlibel CORDAENE (veel: eerste zat al gelijk bij het station Oisterwijk), Watersnuffel ENALCYAT (nog heel weinig), Grote roodoogjuffer ERYTNAJA, Plasrombout GOMPPULC (één uitsluipend uit rustig deel Beerze), Beekrombout GOMPVULG (Beerze), Lantaarntje ISCHELEG, LEUCDUBI, LEUCRUBI, Platbuik LIBEDEPR, Viervlek LIBEQUAD, Gewone oeverlibel ORTHCANC, Blauwe breedscheenjuffer PLATPENN (Beerze), Vuurjuffer PYRRNYMP, Bruine winterjuffer SYMPFUSC; - planten als Moerashershooi, Wateraardbei, Moeraswederik, Moerasvaren (noordrand Belversven: Laagveenachtig), Klein blaasjeskruid, Veenbes, Draadzegge, Snavelzegge, Vlottende bies; - verder een twintigtal Bonte dikkopjes, vrij veel Groentjes, meerdere Levendbarende hagedissen, Havik, Boomvalk, Blauwborst. ** Op zich is 15 mei aan de vroege kant voor de soort (alhoewel uit Duitsland ook waarnemingen van 7 mei bekend zijn). Op 5 juni hebben we weer een vergunning. Voor de mensen die dan nogmaals mee willen helpen de soort op te sporen zelfde afspraak: 10.00 station Oisterwijk (treinen uit zowel richting Den Bosch als Tilburg komen rond dat tijdstip aan). Het centrale mobiele nummer voor die dag: 06 18291237. ** Vriendelijke groet, Marcel Wasscher ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Vroegterecord (weer) gebroken voor een warmteminner Het vrije weekend van vrijdag 28 tot en met maandag 31 mei werd door een aantal groepjes multi-liefhebbers (tenminste vogels, libellen, vlinders, zoogdieren, reptielen en amfibieen) aangegrepen om een bezoekje te brengen aan Zuid-Limburg. Ik verwacht nog een volledig verslag van de overvolle auto van onder andere Kapser Hendriks en Rob van Bemmelen, maar wil vast een tipje van de sluier oplichten (wie weet wanneer ik immers weer een nieuwe LN kan verzenden?): Zaterdag 30 mei werden in de groeve 't Rooth ten noorden van Cadier en Keer enkele Zuidelijke oeverlibellen ORTHBRUN waargenomen (en fraai gefotografeerd): Bos en Wasscher (2002) noemt 1 juni als vroegste datum, maar dit record werd vorig jaar verbroken door een waarneming op 31 mei 2003, ook in groeve 't Rooth. Zondag 31 mei produceerde De Doort nabij Echt, midden Limburg, de eerste Vuurlibellen CROCERYT, ook voor deze soort noemt Bos en Wasscher (2002) 1 juni als vroegste datum. Geen record ditmaal: vorig jaar werd op 30 mei een zeer vroeg exemplaar gezien bij Cuijk. RH ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Hoi allemaal, Zaterdag 15 mei vlogen er bij de prachtige plas "Waterschapsheuvel" naast de heemtuin middenin Leiderdorp onder andere een tiental Vuurjuffers (PYRRNYMP), een vrouwtje Glassnijder (BRACPRAT) en een verse Vroege glazenmaker (AESHISOS). PYRRNYMP is nog niet zo algemeen in Zuid-Holland als ie dat in Noord-Holland al is geworden, dus een populatietje is een verrassing. Ook voortplanting van AESHISOC in 'hartje stad' is enigszins verrassend. Op de mooiere plekjes rond Leiden nog geen succes, maar de Bruine winterjuffer (SYMPFUSC) doet het in de nabijgelegen duinen goed. Bijvoorbeeld tussen Katwijk en Wassenaar heb ik op verschillende plekken enkele to enkele tientallen gezien. Ook langs het Huppelkanaal in de AWD zagen Vincent Kalkman en ik in april zo'n 25 individuen. Groet, KD Klaas-Douwe "KD" B. Dijkstra Leiden, The Netherlands ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Beekrombout (GOMPVULG) nu ook langs Zwarte Water (O) De opmars van de beekrombout (GOMPVULG) lijkt niet te stuiten. Sinds 2002 komt deze soort voor langs de gehele Overijsselse Vecht. In 2003 en 2004 zijn de aantallen sterk toegenomen. De Vecht stroomt ten Noorden van Zwolle in het Zwarte Water, welke uiteindelijk uitmondt in het Zwarte Meer. Onlangs zag Jeroen Bredenbeek in Hasselt een zonnende beekrombout. Op 16 mei trof Leo Winter bij de brug in Hasselt een uitsluipend exemplaar. Evert Ruiter ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Op 25 mei werd een vrouwtje bruine korenbout LIBEFULV gefotografeerd in de Doort tussen Echt en Dieteren (L). Had ik nog niet. Groet, Herman Berkhoudt ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Op 9 mei vloog een vers vrouwtje Glassnijder BRACPRAT mijn tuin in Zeist in (aan de Bunnikse kant, tegen het Kromme Rijngebied aan). Toch vreemd, opeens een Glassnijder in de sering. Mark van Veen ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellennieuws (LN) wordt gecompileerd in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie (NVL) De NVL heeft als doel: het stimuleren van de studie naar en de bescherming van libellen. Vier maal per jaar geeft de NVL een Nieuwsbrief uit. Daarnaast verschijnt er tweemaal per jaar het blad Brachytron met artikelen over ecologie, gedrag en levenswijze van libellen, wetenschappelijke mededelingen en boekbesprekingen. Wilt u lid worden van de NVL? Dat kost slechts 13 Euro per jaar en voor jongeren tot 25 jaar 7 Euro. Ieder nieuw lid ontvangt een speciale editie (in kleur) van de Brachytron met daarin artikelen over goede libellengebieden in Nederland. Voor meer info of een folder meel naar nvl_at_vlinderstichting.nl . +++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellennieuws 04:06 en 04:07 Vrijdag 14 mei 2004 en maandag 31 mei 2004