Libellennieuws 04:23 Maandag 6 december 2004 ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Dag allemaal, Deze LN bevat een waardevolle bijdrage die helaas niet eerder kon worden verwerkt. Veel leesplezier ermee. Vanwege de vele spam-meels is mijn thuismeeladres remcohofland_at_hetnet.nl tijdelijk buiten dienst, vandaar dit vanaf het werk verstuurde meeltje. Nieuwe aanmeldingen voor LN alsmede kopij voor de nieuwsbrief kunnen daarom tijdelijk naar Remco.Hofland_at_uwv.nl. Groeten, Remco Hofland Oegstgeest Remco.Hofland_at_uwv.nl ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Vier nieuwe vindplaatsen van de Noordse glazenmaker (AESHSUBA) en een vondst van de Bruine winterjuffer (SYMPFUSC) in Friesland 2004 Bruine winterjuffer (SYMPFUSC) Op 7 september 2004 werd een vrouwtje fusca gevangen op de Schaopedobbe, Elsloo. Na jarenlang elke winterjuffer te hebben omgekeerd in Friesland was ik al geneigd te denken dat fusca eigenlijk niet in Friesland te vinden was. De afgelopen jaren zijn er zo'n 200 waarnemingen van winterjuffers in Friesland gedaan, niet eenmaal zat daar een Bruine winterjuffer tussen. Wel zijn er sporadische, wat oudere, vondsten bekend rond Heerenveen en van de Duurswoudsterheide. Twee jaar geleden bereikte een zwerver zelfs Schiermonnikoog. Dit vrouwtje zat in pijpenstrootje zonnend in een luw bosrandje op een heideveld aan de rand van naaldbos. Op enkele meters van haar vandaan zaten links en rechts een mannetje en vrouwtje van de Noordse winterjuffer (SYMPPAED). Op deze dag werden verderop op een ondiep plasje ook nog twee mannetjes van de Tengere grasjuffer (ISCHNPUMI) gevangen. Noordse glazenmaker (AESHSUBA) Uit Friesland was de Noordse glazenmaker (AESHSUBA) tot nu toe alleen bekend van het Fochtelooer veen en het bosgebied rond Appelscha, vlak over de provinciegrens met Drenthe. Het ging hier om incidentele vondsten in gebieden die aansluiten op het bekende verspreidingsgebied in Drenthe. In 2002 werd, voor het eerst wat verder buiten het Drentse, een kleine populatie ontdekt op de Delleboersterheide nabij Oldeberkoop. Hier werden op 28 aug, 3 sept en 12 september in totaal 5 mannetjes, een eiafzettend vrouwtje, een copula en een larvehuidje gevonden. De dieren werden waargenomen rond een klein, beschut veenmosven. Naar aanleiding van deze ontdekking werden in sept/okt2002 meerdere, mogelijk geschikte lokaties in Friesland bezocht en gericht naar de soort gezocht. Helaas zonder resultaat. Ook in 2003 werden deze lokaties in de vliegtijd bezocht. Ditmaal waren ze ook niet meer aanwezig rond het veenmosven op de Delleboersterheide. Wel werd een Noordse glazenmaker (AESHSUBA) gevangen en gefotografeerd door o.a. A. Hospers in het Friese deel van het Fochveen en er werd een mannetje gezien bij een bosvennetje in het Mandefjild, Bakkeveen door ondergetekende. Dit jaar (2004) was het een heel ander verhaal. Op 9 sept ontdekten Ronald van Seyen en Anneke Hofstra de Noordse glazenmaker (AESHSUBA) in de bossen van de Slotplaets, Bakkeveen en op 10 sept zagen zij een exemplaar bij de Apenpoel in de bossen van Appelscha. Wakker geworden door deze waarnemingen besloten we ook andere mogelijk geschikte lokaties te bezoeken. Een en ander heeft geresulteerd in een groot aantal waarnemingen. Zo werd de soort op meerdere dagen en op twee verschillende bosvennen in de bossen van de Slotplaets, Bakkeveen waargenomen. De Noordse glazenmaker (AESHSUBA) werd ook waargenomen in de Beetsterzwaagse bossen en op de Lippenhuisterheide werd een eiafzettend vrouwtje waargenomen. (Vreemd genoeg werden ze ook dit jaar niet meer teruggezien bij het veenmosven op de Delleboersterheide.) De laatste waarneming (dachten we) werd gedaan op 19 sept op de Apenpoel, Appelscha. Een evenaring van de laatse bekende vliegdatum van Nederland. Daarna kwam de Noordwesterstorm en ging de aandacht uit naar Vale stormvogeltjes, Noordse pijlen en jagers. Maar 27 september was een prachtige, zonnige herfstdag en werd nog een poging gewaagd in de Beetsterzwaagse bossen. Binnen 5 minuten na aankomst was het raak. In totaal werd tot driemaal toe een mannetje gevangen en een vrouwtje werd eiafzettend gezien. Het vrouwtje ging ook zitten hoog op een berk, met het blote oog kon duidelijk de derde borststukstreep worden gezien. Hiermee is de laatste datum van 19 september met 8 dagen verlengd. Ons vermoeden is dat, bij gunstig weer, de soort nog wel later in het jaar waar te nemen is, getuige de vangsten op deze dag. In Duitsland is de soort nog aangetroffen tot ver in oktober. Jammer genoeg is dit bericht ten tijde van de waarnemingen niet doorgekomen bij de emailcirkel. Maar beter laat dan nooit en hierbij nog een laatste aanvulling: de allerlaatste waarnemingen van de Noordse glazenmaker (AESHSUBA) werden gedaan in de bossen van de Slotplaats (Bakkeveen). Op 29 september zagen we nog tweemaal een mannetje. Ondanks dat we begin oktober op dezelfde plekken, bij redelijk weer, goed hebben doorgezocht werden na 29 september geen noordse glazenmakers meer gezien. Losse opmerking: In onze ervaring gaat subarctica zeer regelmatig op berken in de zon zitten en zijn dan zeer goed te benaderen. Ook ging de soort zitten op mijn bril en broek. Op 27 sept werd een mannetje met de hand gevangen en van een berk geplukt! De Venglazenmaker (AESHJUNC) maakt een veel agressievere indruk en is ook veel moeilijker te benaderen en te vangen. Vergeleken met juncea is subarctica een relaxte glazenmaker. Regelmatig werd waargenomen dat subarctica een Tengere pantserjuffer (LESTVIRE) uit de lucht plukte en dan prompt een zonnige berk uitzocht om het juffertje rustig op te peuzelen. E.Peter de Boer anax_at_home.nl e.p.de.boer_at_fryskegea.nl Libellenwerkgroep Friesland "De Hynstebiter" ( www.hynstebiter.nl) ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellennieuws (LN) wordt gecompileerd in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie (NVL) De NVL heeft als doel: het stimuleren van de studie naar en de bescherming van libellen. Vier maal per jaar geeft de NVL een Nieuwsbrief uit. Daarnaast verschijnt er tweemaal per jaar het blad Brachytron met artikelen over ecologie, gedrag en levenswijze van libellen, wetenschappelijke mededelingen en boekbesprekingen. Wilt u lid worden van de NVL? Dat kost slechts 13 Euri per jaar en voor jongeren tot 25 jaar 7 Euri. Ieder nieuw lid ontvangt een speciale editie (in kleur) van de Brachytron met daarin artikelen over goede libellengebieden in Nederland. Voor meer info of een folder meel naar nvl_at_vlinderstichting.nl . ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ Libellennieuws 04:23 Maandag 6 december 2004