Winterjuffers in Drenthe

Spectaculaire terugvangsten van noordse winterjuffers:
    Mannetjes Lindevallei op het Uffelter Binnenveld 2004
Winterjuffers als Trekvogels Uffelter Binnenveld:
    Een negen maanden durend onderzoek op het Uffelter Binnenveld in 2003 – 2004
Nieuwe vindplaatsen:
    Sympecma paedisca in Dwingelderveld en het Mantingerzand
Winterjuffers op het Uffelter Binnenveld voorjaar 2004:
    De eerste winterjuffers van 2004

Winteronderzoek 2004-2005 Uffelter Binnenveld

Op 11 december 2004 zijn op het Uffelter Binnenveld pollen pijpestro gemarkeerd. Dit alles in het kader van het soortgericht onderzoek naar de noordse winterjuffer Sympecma paedisca in Drenthe. Een groepje LWD-ers waaronder Els Prins, Anneke Hofstra, Jan Visser, Ronald van Seijen, Gerard Abbingh en ondergetekende zijn die dag ruim drie uur actief geweest. In totaal zijn 13 winterjuffers die dag getraceerd. De bedoeling is de aanwezige winterjuffers de gehele winter te volgen. Speciaal zal worden gelet op het gedrag van de dieren. Wordt vervolgd.

René Manger

Nieuwsblad van het Noorden december 2004

Noordse winterjuffer weer in Drenthe

Door Eric le Gras

Onbewegelijk en glinsterend van de bevroren ochtenddauw, als een kerstengeltje hangend aan een rietstengel in natuurgebied het Uffelter Binnenveld. Libellenkenner René Manger van de Libellenwerkgroep Drenthe ontdekte daar op een kille ochtend een Noordse winterjuffer: ''Dacht je bij libellen aan een warme, zomerse dag? Nou, deze soort laat zich desnoods invriezen.''

Manger en zijn collega's doen sinds vorig jaar onderzoek naar de Noordse winterjuffer, die zeldzaam en bedreigd is: ''Libellen in de sneeuw, het kan. Maar gewoon is het niet. de meeste soorten overwinteren als ei of als larve. Deze doet het anders en we zijn blij dat we ze in het Uffelter Binnenveld aantroffen. Het was wel zoeken. We hadden ze in de herfst wel gezien, maar als ze vanwege de kou stil in het riet hangen zie je ze nauwelijks. Ze zijn bruin, een uitstekende schutkleur. Ik wist waar deze ongeveer moest zitten en ik was toch nog een half uur aan het zoeken.''

De Noordse winterjuffer zat tot voor kort alleen nog in De Weerribben in Noordwest-Overijssel, maar laat zich de laatste jaren ook weer in Drenthe zien: ''We hebben zelfs al een melding uit de omgeving van Assen. Voortplanten doen ze zich, voor zover bekend, alleen in De Weerribben. Uit het Uffelter Binnenveld zie je ze eind april wegtrekken, en we denken dat ze dan voor nageslacht gaan zorgen. Waar ze dat doen is een mysterie. We gaan er dit jaar een paar merken en dan hopen we op meldingen van de plaatsen waar ze terechtkomen.''

Vondst van winterjuffers in de winter

Dit is de eerste foto van een bevroren Noordse winterjuffer in Nederland. Op 24 november jl. werd dit gemerkte vrouwtje Noordse winterjuffer Sympecma paedisca op het Uffelter Binnenveld in zuidwest Drenthe gevonden. Het had in de nacht van 23 op 24 november ongeveer drie graden gevroren. Het bijzondere was dat het diertje eerder op 30 oktober op bijna dezelfde plek was gemerkt. Overwintering van de soort op de Drentse heide is hiermee aangetoond. Nadat de zon het ijs na een uur had doen smelten kon het diertje weer langzaam bewegen en kruipen.

Spectaculaire terugvangsten van noordse winterjuffers

Op 6 november jl. werden door René Manger (Libellenwerkgroep Drenthe) twee gemerkte mannetjes noordse winterjuffer op het Uffelter Binnenveld in Zuidwest-Drenthe gevangen. De twee bleken afkomstig van het op ongeveer 20 km gelegen Lindevallei in Friesland. Ze waren daar op 2 oktober 2004 op de vleugels gemerkt.

In Drenthe wordt op het Uffelter Binnenveld in het kader van een uitgebreid onderzoek net als in Friesland vanaf september dit jaar noordse winterjuffers gemerkt. Inmiddels zijn er bijna 300 exemplaren op het Uffelter Binnenveld gemerkt. Omdat van de Drentse winterjuffers naast vleugelmerken ook detailfoto’s zijn gemaakt kon met zekerheid worden vastgesteld dat de twee gevangen exemplaren niet uit Drenthe afkomstig waren maar uit Friesland.

Deze terugvangsten geven weer een onverwacht nieuw beeld in het verspreidingsonderzoek naar de noordse winterjuffer (Project Paedisca) in Noord-Nederland.

Noordse winterjuffers van Friesland naar Uffelter Binnenveld

Twee mannetjes van Lindevallei (Fr.) naar Uffelter Binnenveld (Dr.)

Vanmiddag 6 november naar het Uffelter Binnenveld geweest voor het merken en terugvangen van Noordse winterjuffers. Na een regenachtige ochtend bleek de middag redelijk veel zon te bevatten. Het werd die middag maximaal 10 graden. In totaal 12 winterjuffers waargenomen, waarvan 7 gemerkt en 4 terugvangsten. De terugvangsten waren een exemplaar met rose vleugels (gemerkt door Gerard op 2 okt.), een exemplaar met groene vleugeltoppen (3 okt.) en twee mij minder bekend voorkomende (met zwarte vleugeltoppen) gemerkte mannetjes. Ik heb zelf op 25 september 8 exemplaren op die manier gemerkt, maar ik zag aan de manier van "beschilderen"dat ze vermoedelijk niet van mijn hand kwamen.

Vanaf 4 september worden op het UB winterjuffers gemerkt en worden foto's van de thorax van alle gemerkte exemplaren gemaakt, zodat de verschillende individuen goed zijn te onderscheiden. De tekening op de thorax zijn in feite een soort vingerafdrukken. Er is er geen één van de 270 exemplaren op het UB hetzelfde gebleken.

Thuis gekomen kwam ik na het checken van de foto's erachter dat de twee zwart gemerkte mannetjes niet van het UB afkomstig konden zijn. Van Ronald van Seijen (Drachten) had ik onlangs gehoord dat hij onder de bezielende leiding van Peter de Boer in de Lindevalle (Fr.) de laatste maanden winterjuffers hadden gemerkt. Peter de Boer heb ik daarover gebeld en vertelde mij dat op 2 oktober exemplaren op die manier waren gemerkt. In totaal zijn daar nu meer dan 100 juffers gemerkt. In de Weerribben is overigens deze zomer niet gemerkt (med. Evert Ruiter). Verder heb ik nog bij enkele winterjuffer-enthousiastelingen uit Drenthe geïnformeerd of zij mogelijk winterjuffers op die manier hebben gemerkt. Dit was niet het geval.

Hiermee kunnen we er met bijna 100 % zekerheid vanuit gaan dat beide heren winterjuffers de afgelopen maand vanuit de Lindevallei naar het Uffelter Binnenveld zijn gereisd (~ 20 km). Deze afstand is overigens gemakkelijk te overbruggen gezien de recente vondst op 19 oktober van een mannetje Noordse winterjuffer bij Assen (50 km van de Weerribben) door Gerard Abbingh en vorig jaar door Rob van der Es in De Klencke (~50 km). Blijkbaar blijven de Noordse winterjuffers continue vanuit de Weerribben op zoek naar nieuwe leefgebieden. Vermoedelijk voor een deel ook afhankelijk van de heersende windrichting.

Het onderzoek naar dit merkwaardige mysterieuze bruine insect krijgt met deze vondsten weer een andere dimensie en zorgt voor extra spirit om het onderzoek voort te zetten en eventueel volgend seizoen uit te breiden.

Groet, René

Winterjuffers als Trekvogels Uffelter Binnenveld

Een negen maanden durend onderzoek op het Uffelter Binnenveld in 2003 – 2004

René Manger

 

Al enkele jaren achter elkaar wordt de Noordse winterjuffer Sympecma paedisca op het Uffelter Binnenveld waargenomen. In het kader van het verspreidingsonderzoek Project Paedisca, dat in 2001 is gestart in de Weerribben, is eind 2003 een onderzoek gestart naar de overwintering en mogelijke voortplanting van de Noordse winterjuffer op de Drentse zandgronden. Op het Uffelter Binnenveld is onderzoek gedurende negen maanden uitgevoerd.

Korte karakteristiek / situering

Het Uffelter Binnenveld is gelegen in Zuidwest-Drenthe tussen de dorpen Havelte en Uffelte. In het zuidwesten begint het gebied hoog op de flank van de Havelter stuwwal en het eindigt laag in het stroomdal van de Oude vaart. Hemelsbreed gezien ligt het Uffelter Binnenveld ongeveer 20 km ten oosten van de bekende populatie van de Noordse winterjuffer in de Weerribben. Het terrein is in eigendom en beheer van Stichting ‘Het Drentse Landschap’.

Het onderzoek

Van september 2003 tot eind mei 2004 is tijdens de vliegperiode onderzoek gedaan in het zuidelijk deel van het Uffelter Binnenveld. Dit onderzoeksgedeelte is circa 2 ha groot en bestaat uit heide omgeven door bos. Ook is een ven aanwezig. Vermoedelijk is dit ven enigszins voedselrijk, gezien de aanwezigheid van Riet. In totaal is het onderzoeksterrein 19 keer onderzocht op de aanwezigheid van Noordse winterjuffers. Het gebied werd daarbij steeds langzaam lopend onderzocht. Alle winterjuffers werden geteld en zonodig met een stift gemerkt om dubbeltellingen uit te sluiten. In het voorjaar werd ook de oeverkant van het ven steeds gecontroleerd op aanwezigheid van winterjuffers. De combinatie van een lage zonnestand, lichtgeel gekleurde grassen (verblindend) en een goede camouflage van de dieren op de heideplanten maakt het waarnemen van winterjuffers vaak moeilijk. Het lukte niet in alle gevallen de dieren op geslacht te bepalen. Meestal maken ze korte vluchten, soms ook vliegen ze steil omhoog om vervolgens met een horizontale vlucht uit het zicht te verdwijnen. In april zijn de winterjuffers gemerkt om te zien of ze voor langere tijd in het gebied verblijven. Ook is er opgelet wanneer de dieren blauw gekleurde ogen kregen. Dit blauw worden van de ogen is een teken van geslachtsrijpheid. In de maanden januari en februari is het gebied niet onderzocht.

Resultaten

De aantallen winterjuffers lijken in 2004 iets lager te liggen dan in 2003 (zie figuur 1). Het is lastig om daaruit iets te concluderen omdat de totale aantallen erg laag zijn en er ongetwijfeld sprake is van een waarnemerseffect. De lagere aantallen in 2004 hebben mogelijk te maken met sterfte. Dit laatste is afgelopen winter 2003/2004 aangetoond tijdens onderzoek in de Weerribben (Ruiter, 2004).

Op 17 maart 2004 werden de eerste vliegende winterjuffers waargenomen in het Uffelter Binnenveld. Tot half april bleef het aantal winterjuffers op een zelfde laag niveau (figuur 1). Rond 20 april is het terrein door een aantal onderzoekers regelmatig onderzocht. Vanaf die periode werd het ook steeds moeilijker individuen waar te nemen. Juist door deze bezoeken is een redelijk beeld verkregen van het voorkomen van de soort. Soms werd slechts één individu gevonden, maar in de meeste gevallen kon geen enkel exemplaar ontdekt worden. Niet alleen op het Uffelter Binnenveld liep het aantal wintersjuffers terug. Ook in de Lindevallei (Friesland) werd op 17 april 2004 met moeite slechts één enkel mannetje gevonden (mond.med. Peter de Boer en Karin Uilhoorn).

Overigens bleek dat de winterjuffers een voorkeur hebben voor de donkere delen in de vegetatie (meestal Struikheide). Lichtgeel gekleurde vergraste delen (Pijpenstrootje) worden gemeden. Mogelijk spelen camouflage en/of temperatuur hierbij een rol. Er zijn geen gemerkte dieren in het terrein teruggevangen of weer waargenomen.

Discussie

Het lijkt erop dat de Noordse winterjuffer in Drenthe op de hogere (drogere) delen van de heide alleen overwintert en zich er niet voortplant. Dit komt overeen met resultaten uit Japans onderzoek aan de Noordse winterjuffer. In Japan blijken winterjuffers zich kilometers te verplaatsen van lager gelegen voortplantingsgebieden naar de hoger gelegen overwinteringgebieden (mond.med. Evert Ruiter). Tot voortplanting lijkt het in Drenthe vooralsnog niet te komen. Mogelijk dat enkele individuen wel succesvol zijn op geschikt water. Terwijl de voortplantingsactiviteiten in de Weerribben in april toenamen, verdween de Noordse winterjuffer langzaam van het Uffelter Binnenveld. In diezelfde periode verschijnen de eerste libellen in Drenthe, zoals de Vuurjuffer Pyrrhosoma nymphula. Opmerkelijk was dat de dieren nog geen blauw gekleurde ogen hadden. Slechts bij één mannetje dat (op 15 april) is gevangen begon het blauw bovenop de ogen te verkleuren.

Mogelijk zijn de winterjuffers afkomstig uit de Weerribben. De meest oostelijke vindplaats van de Noordse winterjuffer in 2003 in Drenthe is namelijk in Oosterhesselen in het Klenckerveld (Van der Es, 2003). Afstanden van meer dan 50 km zouden dan door de winterjuffers worden overbrugd. Ook in andere (nieuwe) locaties, zoals het Zuiderveld (ten oosten van Vledder) is de soort aangetroffen. Opmerkelijk is dat dit gebied binnen een straal van 2 km geen vennen of ander water in de buurt omvat. Potentiële voortplantingsgebieden zijn momenteel naast de Weerribben en de Kuinderplas laagveengebieden zoals de Wieden en de Lindevallei. Hoewel in de Wieden op 23 april 2004 wel een tandem is waargenomen, is voortplanting ook in de laatste twee genoemde gebieden (nog) niet aangetoond.

Het is opmerkelijk dat winterjuffers soms jaren achtereen op dezelfde locaties in Drenthe worden aangetroffen. Vermoedelijk zwerven grote aantallen winterjuffers vanuit de Weerribben uit op zoek naar nieuwe leefgebieden.

Grote vraag blijft natuurlijk waar de Noordse winterjuffer vanuit de overwinteringsplekken naar toe trekt. Terug naar de Weerribben wellicht? De overeenkomst met trekvogels wordt daarmee wel erg treffend!

Karin Uilhoorn bedankt voor het geven van commentaar op een eerdere versie van deze tekst en voor het uitvoeren van inventarisaties. Els Prins, Ben Prins, Ria Kramer, Gerard Abbingh, Jeroen Bredenbeek en Ron Soenveld dank voor jullie inventarisaties.

Medewerkers van het Project Paedisca : Evert Ruiter (coördinator), Karin Uilhoorn, Robert Ketelaar, Peter de Boer en Jeroen Bredenbeek.

Literatuur

Van der Es, R., 2003. Nieuwe vindplaatsen van de Noordse winterjuffer Sympecma paedisca in Drenthe. NVL - Nieuwsbrief, nummer 4 (Jrg 7). dec. 2003. Pag. 4 - 6.

Ruiter, E., 2004. Eerste januari waarneming van Noordse winterjuffer (Sympecma paedisca) in Nederland. NVL - Nieuwsbrief, nummer 1 (Jrg 8). febr. 2004. Pag. 6 - 7.

 

 

 

---

Nieuwe vindplaatsen van de Noordse winterjuffer Sympecma paedisca in Drenthe

Inhoud

Inleiding
Nieuwe vindplaatsen in 2003
Bespreking/ Discussie

Inleiding

In het vroege voorjaar van 2003 werden in het Dwingelderveld en het Mantingerzand tijdens het lopen van monitoring routes (reptielen) enkele winterjuffers waargenomen. Nooit eerder werden deze juffers hier gezien terwijl de routes al jaren intensief bekeken worden. Al snel werd mijn interesse gewekt. Na enig vraag en zoekwerk bij andere libellenwaarnemers werd begin mei een bezoek gebracht aan de Weerribben. Massaal vlogen hier Noordse winterjuffers in tandem, in copula en werd ei-afzet waargenomen. Het onderzoek naar de dispersie van Noordse winterjuffers in de Weerribben bracht zoals bekend trekgedrag aan het licht. Bijvoorbeeld een terugvangst in Friesland (Lindevallei) van een in de Weerribben gemerkte Noordse winterjuffer (Robert Ketelaar et al, 2001). Naarstig speurwerk in Zuid Drenthe naar winterjuffers in terreinen van de Vereniging Natuurmonumenten leverde deze zomer echter niets op.

 

Nieuwe vindplaatsen in 2003

Dwingelderveld

Op 19 september werden in het NP Dwingelderveld tenminste zes Noordse winterjuffers waargenomen. De dieren vlogen in een heideveld met hier en daar wat Pijpestro, Berk, Vuilboom en Grove den. Het betreft een strook (slag) van ongeveer 200 meter breed en 2 km lang. Deze strook is omzoomd door een bos van Grove den. De volgende dag werden op dezelfde locatie weer enkele exemplaren gevonden.

Op 24 september werden in het Kolenveen (Dwingelderveld) wederom ten minste 6 verschillende N. winterjuffers waargenomen. Ook hier vlogen de dieren in een structuurrijke vegetatie van Struikheide, Dophei en verspreid staande pollen Pijpestro, enkele meters van een bosrand. Langs de oever van het enkele tientallen meters verderop gelegen Kolenveen is intensief gezocht naar larvenhuidjes. Van de ongeveer veertig gevonden huidjes bleek ongeveer 75% afkomstig van Lestes sponsa, 15% van Lestes viridis en 10% van Enallagma cyathigerum.

Later die dag werd een vrouwtje van de N. winterjuffer aangetroffen bij het Smitsveen, dit veen ligt nabij de Dwingelderschaapskooi. Het Smitsveen heeft als een van de weinige vennen in het Dwingelderveld een begroeiing met riet en lisdodde. Op 5 oktober werd nog een exemplaar waargenomen bij het Achterlandseveen (Dwingelderveld) en een mannetje in de Veldslagen.

 

Mantingerzand

Op 23 september werden in het Mantingerzand twee vrouwtjes van de Noordse winterjuffer waargenomen in een vergelijkbaar biotoop als in het Dwingelderveld, namelijk Pijpestro op een beschutte plaats (niet bij het water) en omsloten door Jeneverbes. Enkele dagen daarna werden in een aantal omliggende gebieden in het Mantingerveld nog exemplaren van de N. winterjuffer aangetroffen (zie hiervoor de tabel).

De meest oostelijke waarneming in Drenthe deed ik op 1 oktober op het Klenckerveld (gem. Oosterhesselen) langs de rand van een enkele jaren oude plagstrook ongeveer tien meter van de bosrand. Het betrof een uit de Pijpestro opvliegend vrouwtje N. winterjuffer.

Op 15 oktober werden nogmaals drie winterjuffers waargenomen in het Mantingerzand, waaronder een mannetje. Geen van bovenstaande juffers was gemerkt. ( Dit jaar is in het kader van het verspreidingsonderzoek van de Noordse winterjuffer in de Weerribben (ook in de Lindevallei in Friesland) weer een groot aantal winterjuffers door de Projectgroep Paedisca (PP)gemerkt. Red.)

 

De juffers werden gevonden door langzaam en voorzichtig door de vegetatie te lopen en zeer goed te kijken naar opvliegende exemplaren. Opvallend was daarbij het grote aantal langpootmuggen dat wat betreft vlieggedrag enigszins op die van de N. winterjuffer lijkt. De N. winterjuffers zie je gemakkelijk over het hoofd en je bent ze kwijt doordat ze vrij plotseling enkele meters van de waarnemer in de vegetatie kunnen duiken. Door hun goede schutkleur kunnen ze met moeite teruggevonden worden.

 

 

Andere Drentse waarnemingen in 2003 van de Noordse winterjuffer

Dit jaar werd door René Manger en Gerard Abbingh de Noordse winterjuffer gevonden in twee terreinen van het Drentsch Landschap namelijk het Uffelter Binnenveld en het Nijenslekerveld. Aanvankelijk werd gezocht naar de Bruine winterjuffer, die uit deze terreinen was gemeld (Ben & Els Prins), maar het bleek hier om populaties van de Noordse winterjuffer te gaan. Opmerkelijk hierbij is dat de soort hier al minstens drie jaar achtereen aanwezig is. Vanaf eind augustus tot en met 6 november werd de Noordse winterjuffer in het Uffelter Binnenveld aangetroffen. Dit zou voortplanting van de soort in deze terreinen kunnen betekenen. Zeker ook omdat de soort zeer lokaal aanwezig is. In een andere bekende vindplaats, Vledderveen, werd de Noordse winterjuffer dit jaar niet aangetroffen.

Al deze waarnemingen werden gedaan in overeenkomstige biotopen. Niet langs de oever van vennen maar op beschutte plaatsen in niet al te dichte struktuurrijke heide met Pijpenstro en bomen.

 

Uit de literatuur zijn oude waarnemingen van de Noordse winterjuffer bekend van ZW drenthe;

Dwingelderveld; (Verspui, 1991),

Vledderveen; Ketelaar, okt. 1995 en E. Last, 1983,

Havelte; Anonym. 2-10-1982 1m+1v en 16-4-1983,

1 vrouwtje,

Vledder N. In NLO nieuwsbrief 1996 -1,

Boswachterij Smilde en Koelingsveld; de Vlieger, 1993,

Vledder: B.Achterkamp, P.Edelaar en R. Ketelaar (1995) Uit: Nieuwsbrief NLO 1996 -3.

Tussen Wapse en Vledder , Hans Inberg zag op 1-3-92 een Sympecma (w.s. paedisca) (212.7-541.5) Uit: NLO Nieuwsbrief 1995-3 p.6

 

Bespreking/ Discussie

Veel vennen in het Dwingelderveld zijn deze zomer geheel opgedroogd, het aantal potentiële voortplantingswateren is daardoor aanzienlijk beperkt. Waar nog wel water stond was het zoeken naar larvenhuidjes en uitsluipende libellen interessant.

Merkwaardigerwijs zijn er uit Drenthe geen waarnemingen buiten genoemde biotopen bekend. Als de "Drentse" winterjuffers allemaal afkomstig zijn uit de metapopulatie in de Weerribben, dan zou de soort ook in andere biotopen gevonden kunnen worden. Dat is tot dusver echter niet het geval geweest. Dit kan ondermeer te wijten zijn aan het waarnemerseffect. Het lijkt erop dat de uitbreiding van de Noordse winterjuffer doorzet (R. Ketelaar et al, 2001). Nader onderzoek is nodig. Misschien kan dan antwoord gegeven worden op de volgende vragen m.b.t. Drenthe:

• Zijn er geen winterjuffers aanwezig in andere biotopen?
• Zijn er meer waarnemingen gedaan en in welke biotopen? Krijgen deze mogelijke zwervers vaste voet, breiden de populaties zich verder uit of zijn er toch kleine populaties over het hoofd gezien? Gezien de spreiding van de waarnemingen lijken het zwervers te zijn. Toch lijkt het niet onmogelijk dat er populaties over het hoofd gezien zijn zoals in het Dwingelderveld.
• Zijn er voortplantende winterjuffers te vinden? Dit betekent goed zoeken in de periode maart - juni bij vennen en matig voedselrijke wateren met riet en lisdodde.
• Hoe zit het met de Bruine winterjuffer? Door zeer gericht te zoeken zijn dit jaar behoorlijk veel winterjuffers gevonden, maar enkel de Noordse- en geen enkele Bruine winterjuffer.

Alle waarnemingen werden overigens gedaan buiten de paden in natuurgebieden van mijn werkgever Vereniging tot behoud van Natuurmonumenten. Nadrukkelijk verzoek ik de waarnemers om kwetsbare vegetaties te ontzien en de toegangsregels van de natuurgebieden te respecteren, vooral in het broedseizoen. Libellenwaarnemers worden hierbij uitgenodigd mee te helpen zoeken. Neem wel vooraf even contact op met de beheerder van het betreffende natuurgebied.

 

Literatuur:

Ketelaar, R. et al , 2001. Nieuwe vindplaatsen van de Noordse winterjuffer (Sympecma paedisca) in Nederland. Brachytron 5 (1&2): p. 28-31.

Rob van der Es
Vereniging Natuurmonumenten
06-55127566 of 0522-472731
E-mail:rvdes_email_hetnet.nl

 

 

---

Winterjuffers op het Uffelter Binnenveld in Drenthe

Het libellenseizoen 2004 is begonnen. Hieronder een kort verslag van de eerste winterjuffers op het Uffelter Binnenveld in Drenthe.

Mooi weer voorspeld op 17 maart 2004. Reden om op het Uffelter Binnenveld eens te kijken of er winterjuffers actief zijn. Om 9:45 uur zag ik op het heideterrein het eerste mannetje met een bescheiden duikvlucht weer gaan zitten. Het was ongeveer 14 graden. Citroentjes en kleine vos vlogen ook driftig rond.

Daarna gaan kijken bij het ven aan de zuidkant in het gebied. Na uitvoerig onderzoek aan de waterkant van het ven waren er geen individuen aanwezig. Terug het heideterrein op zo’n 50 meter van het ven zag ik vervolgens nog 6 winterjuffers. In totaal vijf mannetjes en twee vrouwtjes waargenomen.

Hiermee is aangetoond dat de overwintering voor de noordse winterjuffers hier ter plaatse is gelukt. Het is zeker niet het eerste jaar dat het hier gelukt is. Ik kreeg namelijk onlangs een inventarisatieverslag 2003 van Ben & Els Prins (die dit gebied inventariseren) en hierin stond vermeld dat bij het voornoemde ven op 22 maart 2003 een noordse winterjuffer is waargenomen .

Het blijkt dat je dus al vroeg op de dag winterjuffers kunt waarnemen. Kennelijk zitten ze s' nachts tussen de graspollen verscholen. Opvallend is dat de winterjuffers zich op dezelfde plaats op het heideterrein ophouden als in het najaar. Bij de waterkant is er kennelijk nog geen activiteit. Belangrijk wordt om te zien wanneer de mannetjes zich gaan ophouden aan de waterkant.

Het verslag van Rob van der Es (heeft iedereen dat ?) vormt een mooi handvat om eens wat potentiele locaties te gaan bekijken. Ik ben benieuwd !

---

Landelijke libellennieuws 2002-2004

---

Landelijke libellennieuws

---